‘Ik blijf strijden voor vrouwen die hun stem niet kunnen laten horen’

Een land vol schoonheid en contrasten

Mauritanië, aan de westkust van Afrika, is een kleurrijk land waar de Arabische en Afrikaanse wereld samenkomen. Een land van tradities, eenvoud en schoonheid. Maar achter dat mooie beeld schuilt ook een harde politieke realiteit.

‘Militaire staatsgrepen houden de vooruitgang in Mauritanië voortdurend tegen’, vertelt Fatimetou. Die politieke instabiliteit treft iedereen, maar vrouwen en meisjes nog harder.

‘Vrouwen hebben in Mauritanië vaak te maken met geweld en discriminatie zonder dat er wetten zijn om hen te beschermen. Die situatie heeft niet alleen gevolgen voor henzelf, maar ook voor het hele land. Hoe kun je een samenleving opbouwen als vrouwen geen kans krijgen om vooruit te komen?’

Fatimetou groeide op in een samenleving waar tradities sterk bepaalden wat er van vrouwen verwacht werd. Meisjes moesten zorgzaam zijn, gehoorzaam blijven en zich aan de regels houden. Toch kreeg ze thuis ook iets anders mee. Haar vader moedigde haar aan om die grenzen in vraag te stellen.

‘Hij zei altijd: “Durf te vechten voor wat je belangrijk vindt.” Dat heb ik nooit losgelaten.’

Tussen stilte en stem

In Nouakchott, de hoofdstad van Mauritanië, zette Fatimetou haar eerste stappen als activiste. Ze pleitte voor vrouwenrechten, kaartte sociale ongelijkheid aan en bleef herhalen dat vrouwen niet aan de zijlijn mogen blijven staan.

‘Vrouwen mogen niet alleen toekijken. Ze moeten deel uitmaken van de beslissingen die onze samenleving vormgeven.’

Maar wie haar stem gebruikt in een context waar stilte verwacht wordt, neemt een risico. Fatimetou werd meerdere keren gearresteerd, bedreigd en geïntimideerd. De politieke politie hield haar in het vizier. Toch bleef ze doorgaan.

Haar moed leverde haar de bijnaam ‘de Mauritaanse Jeanne d’Arc’ op.

‘Die bijnaam voelt als een eer, maar ook als een verantwoordelijkheid. Ik blijf strijden voor vrouwen die hun stem niet kunnen laten horen.’

Na een tijd werd de situatie voor Fatimetou en haar gezin onhoudbaar. Blijven betekende zwijgen. Vertrekken betekende alles achterlaten, maar ook zichzelf trouw blijven.

‘Ik moest kiezen tussen blijven en zwijgen, of vertrekken en mijn overtuigingen trouw blijven. Ik koos voor het tweede.’

Opnieuw beginnen in België

In België moest Fatimetou haar leven helemaal opnieuw opbouwen.

‘Je laat alles achter: je familie, je vrienden, je thuis. Dat is zwaar.’

Via haar maatschappelijk werker kwam ze in contact met de Tijd voor mij-werking van Femma. Daar vond ze herkenning. Niet alleen omdat ze er andere vrouwen ontmoette, maar ook omdat Femma zich inzet voor thema’s die haar nauw aan het hart liggen: vrouwenrechten, gelijkheid en solidariteit.

‘Femma heeft een lange traditie en geschiedenis in het opkomen voor vrouwenrechten. Net daarom betekent de organisatie zoveel voor mij.’

Vandaag combineert Fatimetou de zorg voor haar gezin met vrijwilligerswerk en het zoeken naar een job. Ze helpt mee aan lokale projecten die anderen ondersteunen. Daarnaast probeert ze ook ruimte te maken voor dingen die haar energie geven, zoals lezen, sporten en muziek luisteren.

Dat klinkt misschien eenvoudig. Maar voor iemand die alles moest achterlaten, is opnieuw rust, richting en verbondenheid vinden allesbehalve vanzelfsprekend.

De strijd gaat verder

Hoewel Fatimetou nu in België woont, laat de situatie in Mauritanië haar niet los. De verhalen van vrouwen en meisjes daar blijven haar raken. Ze kent de cijfers, maar vooral ook de realiteit achter die cijfers.

‘In minder dan een jaar tijd werden 366 verkrachtingen geregistreerd, waarvan 274 slachtoffers minderjarig waren. En dat zijn alleen de zaken die bekend zijn. Zoveel vrouwen durven geen aangifte te doen uit angst of schaamte.’

Voor Fatimetou is haar strijd dus niet voorbij. Ze wil dat vrouwen en meisjes beschermd worden. Dat daders gestraft worden. Dat geweld en onderdrukking niet langer als iets onvermijdelijks worden gezien.

‘Ik wil dat er wetten komen die vrouwen beschermen en daders straffen. Vrouwen en meisjes mogen niet langer genegeerd, uitgebuit of onderdrukt worden. Het patriarchaat in mijn land moet stoppen, want het kost vrouwenlevens. Ik wil vrijheid en rechtvaardigheid voor de meisjes, voor vrouwen en alle mensen die onderdrukt worden.’

Op Wereldvluchtelingendag herinnert Fatimetou’s verhaal ons eraan dat vluchten nooit zomaar vertrekken is. Het is een breuk met alles wat vertrouwd is. Maar soms is het ook de enige manier om te blijven wie je bent.

Fatimetou verloor haar thuis, maar niet haar stem. En die blijft ze gebruiken. Voor zichzelf, voor haar gezin en voor alle vrouwen die dat vandaag nog niet kunnen.