Waarom Sinterklaas geen slaaf meer nodig heeft

{$items.title}

Is het nog koosjer om Zwarte Piet op te voeren in het meest populaire kinderfeest in de Lage Landen?  Wij denken dat het hoog tijd is om hem wandelen te sturen. Femmalid Maria laat het Sinterklaas hoogstpersoonlijk weten met deze open brief. 

 

Dag Sinterklaas,

We kijken al uit naar je komst, want in deze coronatijden kan elk klein geluk ons blij maken, zeker als we cadeautjes krijgen. Zelfs in de eenentwintigste eeuw.

Maar sinterklaas. Dat ze je nog opzadelen met een slaaf vind ik minder. Dat zijn middeleeuwse toestanden.  Alhoewel er tot op vandaag spijtig genoeg  in gans de wereld nog steeds slaven zijn, men noemt dat nu “moderne slaven”, wil niet zeggen dat ze jou daar nog mee moeten compromitteren.

Traditie én kritiek

Ik moet toegeven dat jij voor je slaaf wel goed zorgt. Je geeft hem regelmatig een ‘permanent’ om mooie vettige krulletjes te krijgen, in plaats van dat droog kroeshaar en je geeft hem zelfs lippenstift om zijn lippen nog wat groter en roder te maken (alhoewel de kinderen zullen zeggen dat lippenstift voor meisjes is).

En hij krijgt ook oorbellen, maar  dat kan  gevaarlijk zijn,  want misschien haakt hij ergens achter tijdens zijn acrobatieën en scheurt zijn oor (maar ja,  jij kan rekenen op Jezus om die er zo weer aan te zetten hé).

Hij krijgt van jou ook mooie Spaanse middeleeuwse kleren zoals de adel destijds, maar hij is ook de domme, luie en stoute boeman. Hij vergeet het grote boek met de stoute kinderen, hij steekt ze in de zak en slaat ze met de roe, hij gooit zelfs met eten (overal in de klas nicnacjes op de grond).

Nu zijn er mensen die daar kritiek op geven, terwijl anderen dat juist traditie van onze Vlaamse cultuur vinden.

Knechten en meiden hebben we toch al lang afgeschaft?

Sommigen willen jouw slaaf  vervangen door een knecht (een roetpiet noemen ze dat). Sint geef nu toe, wat is dat voor zever. Geen enkel kind weet nog wat roet is, laat staan een schouw om door te kruipen. Kinderen hebben in hun huizen geen schouwen meer.

Onze cultuur zijn wij flexibel

Sint en wij hebben knechten en meiden ook al lang afgeschaft, nu zijn dat loonarbeiders geworden. En van die loonarbeiders zijn er al veel vervangen door machines. En de weinige knechten en meiden  die nog overbleven werden vies bekeken, want ze betaalden op hun arbeid geen sociale zekerheid noch belastingen. Om dit probleem op te lossen hebben we de dienstencheques uitgevonden.

U ziet Sinterklaas in onze cultuur zijn wij flexibel.  De leuze is tegenwoordig: flexibel zijn, bijblijven, levenslang leren enz.

Ik vind dat dit ook voor jouw entourage  zou moeten gelden.

Waarom zou jij als heilige zich in de 21ste eeuw nog inlaten met slaven of knechten. Er bestaan nu toch robots om u te helpen. Kijk maar naar uw leeftijdsgenoten. In verzorgingsinstellingen krijgen ze nu als gezelschap zo een kleine lieve robot, ook in klinieken en andere werkplaatsen worden loonarbeiders vervangen door robots.

De kindjes zijn blij als jij meegaat met de tijd

De industrie zal blij zijn als je een grote bestelling robotkleren zou zetten, want die pietkleren zijn aan vervanging toe. En de industrie is ook blij dat jij je niet aan de traditie houdt, want jij komt toch niet meer langs met een tol, een springtouw of zelf in mekaar geknutselde poppenkleertjes. De chocolade ventjes werden vorig jaar zelfs vervangen door pepernoten!

En kinderen zijn heel blij dat jij meegaat met je tijd, de computerspelletjes, draadloze rijdende auto’s en dronetoestanden worden enorm geapprecieerd.

Sinterklaas wil jij je entourage eens overtuigen om u robots mee te geven op je volgende trip? Dan zijn wij van die discussie rond eigen cultuur, traditie, roetpieten enz. verlost en kunnen we ons toeleggen op flexibel zijn, bijblijven, levenslang leren enz.

Hopelijk ben je nu niet kwaad en krijg ik in december toch mijn cadeautje.

Vriendelijke groeten,

Maria

Femma's algemeen directeur Eva Brumagne geeft je nog zes argumenten die Maria's mening ondersteunenGratis erbovenop:  een verrassend linkje tussen het debat over Zwarte Piet en de geschiedenis van de vrouwenemancipatie.

 

1. Zwarte Piet lossen maakt deel uit van het in het reine komen met onze nare koloniale geschiedenis.


Zwarte Piet kreeg pas in het midden van de 19de eeuw een plek naast Sinterklaas (dankzij het boek Sint-Nikolaas en zijn knecht, van de Amsterdamse leerkracht Jan Schenkman), met als doel om het feest opnieuw populair te maken. Net in die periode koloniseerde Europa grote delen van Afrika.  De lokale bevolking leed zwaar onder die economische uitbuiting en werd alles behalve rechtvaardig behandeld. Zwarte Piet was een illustratie van de koloniale verhoudingen: de witte man zwaaide de plak en de wilde, zwarte man was zijn knecht.

In diezelfde geschiedenis trokken ook vrouwen lange tijd aan het kortste stokje: we werden te dom bevonden om te stemmen, onderwijs te genieten, te erven en een eigen bankrekening te hebben. Huwen betekende levenslang gehoorzaam zijn aan je echtgenoot. Oh dear.

2. Ook een diepgewortelde traditie rechtvaardigt geen discriminatie en stereotypering.


Zwarte Piet kwam pas in het midden van de 19de eeuw op de proppen in het Sinterklaasverhaal, ongeveer op hetzelfde moment dat de faxmachine werd uitgevonden (die we al lang niet meer gebruiken). Zwarte Piet is een blackface of een witte acteur die zwart geschilderd wordt en wiens Afrikaanse trekken overdreven in de verf worden gezet door extra grote en rode lippen en welig kroeshaar. De kracht van deze beeldvorming is groot. Mensen karikaturaal voorstellen, effent de weg naar hun ontmenselijking en soms onmenselijke behandeling #blacklivesmatter.

Geen autoproducent die het vandaag nog in zijn hoofd haalt om een vrouw met eindeloos lange benen en wimpers als een decoratieve vamp te draperen over het carrosserie van  een fonkelnieuwe auto. Geen wonder, want vrouwen zijn nu de kritische kopers en chauffeurs van die auto’s.

3. Het gaat er niet om dat witte Zwarte Piet-fans geen racistische bedoelingen hebben, maar wel hoe zwarte mensen deze figuur ervaren. 


Onderzoek maakt duidelijk dat Zwarte Piet bijdraagt aan pestgedrag, sociale uitsluiting en discriminatie. Waarom horen we die verhalen zo weinig?  De Kinderrechtencommissaris adviseert dat deze traditie ontdaan moet worden van stereotyperende en discriminerende kenmerken. Witte mensen ervaren dit niet en hebben er dus geen weet van.
Vrouwen en meisjes worden nog altijd nagefloten en nageroepen en lopen een veel hoger risico op ongewenst en grensoverschrijdend seksueel gedrag (#metoo). De enigen die weten hoe dit voelt, zijn ze zelf. Hun ervaringen verdienen gehoor en bijsturing. 

4. Zwarte Piet maakt deel uit van een kinderfeest. Net daarom is dit zo’n belangrijk debat.


Jonge kinderen slikken de discriminerende  beeldvorming, de stereotiepe rijmpjes en liedjes vol koloniale beeldvorming als zoete koek: ‘Wees maar gerust, mijn kind, ik ben een goede vriend. Want al ben ik zwart als roet, ‘k meen het toch goed.’ ‘Sinterklaasje, kom maar binnen met je knecht, want we zitten toch allemaal even recht.’ Wie heeft er als kind uit volle borst het liedje ‘Tien kleine negers’ mee gekweeld? Deze tekst publiceren mag gelukkig niet meer.

Net zo naar is de tekst van het liedje ‘Daar was laatst een meisje loos’. Och kap’teintje, sla me niet. Ik ben uw liefde, ik ben uw liefje – Och kap’teintje, sla me niet, ik ben uw liefje zoals u ziet. Zij moest komen in de kajuit, kreeg een pak ransel, kreeg een pak ransel, zij moest komen in de kajuit, kreeg een pak ransel en toen was het uit.’

5. Dit debat lossen we niet op door er het roet van de schoorsteen erbij te halen.


De beeldvorming van Zwarte Piet is onlosmakelijk verbonden met kolonisatie en slavernij. Het wordt hoog tijd dat we dat erkennen en bespreekbaar maken. Zwarte Piet als beeld is net ontstaan om de zogezegde witte superioriteit te onderstrepen. Hem nu bestempelen als een vuile kerel omwille van dat schoorsteen-duiken, veegt dit moeilijke en beladen debat veel te vlot van de tafel. En verder: waarom komt Sinterklaas dan wel hagelwit uit die vuile schoorsteen? En wie heeft nog een schoorsteen?

Het maatschappelijk debat over ongewenst en grensoverschrijdend gedrag van mannen tegenover vrouwen is evenmin opgelost door het schouderophalende en vergoeilijkende ‘boys will be boys’-argument. Vergoeilijken is hetzelfde als proberen wegvegen, figuurlijk dan.  Het lost de kern van het probleem niet op. Dat moet op tafel komen.

6. Zwartepiet legt onze ‘witte onschuld’ genadeloos bloot.  


We hebben de neiging om onze vrijheid van meningsuiting in te roepen om een debat in het voordeel van onze eigen visie te doen kantelen: we zijn voor het behoud van Zwartepiet maar evengoed vaak tegen het dragen van zichtbare religieuze symbolen zoals de hoofddoek, op school, door moslima’s bijvoorbeeld. Hieronder ligt een setje cultureel bepaalde waarden en normen over wat ‘normaal’  en ‘aanvaardbaar’ is en dus mag bestaan.

Wie wit is, trekt vrijwel altijd aan het langste eind. Wat het betekent om wit te zijn en welke privileges dat met zich meebrengt, wordt nauwelijks besproken of als problematisch ervaren, hoewel dit het resultaat van een historisch proces dat diep verbonden is met overheersing en uitbuiting.

Er is een grote kloof tussen het zelfbeeld van witte mensen en hoe de werkelijkheid ervaren wordt door mensen die niet wit zijn. We zijn niet allemaal gelijk. Sommige, vooral witte mensen, zijn gelijker dan anderen. Dat moeten we durven zien en bespreekbaar maken.
Is het ‘normaal’ dat er pas na 244 jaren voor het eerst een (zwarte) vrouw door het glazen plafond van het Amerikaanse vicepresidentschap schiet? Ook mannen hebben vandaag nog een hoop privileges die vrouwen niet hebben.

Het Zwartepietendebat laat zien dat racisme diep geworteld zit in onze samenleving. Een samenleving die de ambitie heeft inclusief te zijn, kan deze kwestie niet blauw-blauw laten, ook al raakt het vele gevoelige snaren. Hoe meer rationele argumenten er op tafel komen om Zwarte Piet wandelen te sturen, hoe sterker de overtuiging van voorstanders wordt dat Zwarte Piet onlosmakelijk deel uitmaakt van onze tradities en identiteit.

Aan welke kant sta jij?

Reacties

Erna van den Broeck schreef

Voor mij is zwarte Piet racisme. Ik heb er ook wel even over gedaan dit te beseffen. Pas als je met gekleurde mensen praat besef je pas hoe het sommige mensen kwetst. En mensen bewust kwetsen doe je niet.

Daniela schreef

Het is een kinderfeest veel van die kinderen begrijpen racisme nog niet .zwarte ( roet)piet is geen slaaf zoals vroeger hij is iemand die een oudere persoon helpt . Zo leren we het toch de kinderen aan iedereen te helpen ?.dus wij als blanke moeten anderen helpen gelijk welk huidskleur , leeftijd,...ze hebben ,maar de zwarte ( roet) pieten mogen dan die oude ( witte)sinterklaas niet meer helpen . Waarom wij wel en zij niet ?

Dave De Rijck schreef

Met veel belangstelling heb ik op aanraden van een vriend het betoog gelezen. Hoewel ik voor vele zaken begrip kan opbrengen, of zelfs begrijp, zijn er toch een aantal zaken waar ik mijn bedenkingen bij heb.

Sinterklaas en zwarte piet. Ik ben er mee groot geworden. De magie van de kleutertijd, een tijd zonder zorgen. Hoewel... Ik herinner mij nog dat de dagen begonnen te korten. Als kind haal je al eens iets van ondeugd of kattekwaad uit. Dan kreeg je te horen dat je braaf moest zijn want zwarte piet ging 's avonds rond en aan de venster loeren of alle kindjes wel braaf waren. Dat schreef hij dan in de boek voor Sinterklaas. Ik denk dat ik als kleuter al wel besefte dat er zwarte mensen bestonden, de negertjes zoals wij dat toen zegden zonder negativiteit, maar ik heb altijd geweten dat zwarte piet eigenlijk gewoon wit was maar zwart was omdat hij diegene was die door de vuile schoorstenen naar beneden kroop om dan voor sinterklaas de deur open te maken.

Als kleuter stond ik er helemaal niet bij stil dat in vroegere tijden zwarte mensen knechten en slaven waren van overwegend blanken.

Maar soit, ondertussen ben ik geen kleuter meer. Ondertussen weet ik ook dat zwarte piet het stereotype belichaamt. En ja ik begrijp zeker dat dit gevoelig kan liggen. Maar dan bedenk ik mij even het volgende. We maken even samen een gedachtesprong.

Bedenk een klasje van het derde leerjaar waar kinderen van diverse origine, van blank over noord-afrikaans en aziatisch tot zwart-afrikaans, harmonieus samen zijn. Ze besluiten voor het jaarlijkse ouderfeest, waar telkens voordrachtjes en toneelstukjes worden opgevoerd, een scene of sketch te brengen gebaseerd op de fratsen en grollen van het ons allen bekende duo "Laurel en Hardy", dus den dikke en den dunne. Den dikke is zogezegd de slimme, den dunne is zogezegd de wat dommere. Denken we ons eens in dat het noord-afrikaanse kindje de dikke speelt, en het aziatische kindje de dunne. Iederen lachen want ze doen het goed en er is geen vuiltje aan de lucht. Maar denken we ons eens in dat het blanke kindje de slimme dikke speelt, en het zwarte kindje de dunn domme. Ze doen het goed, maar ik zou niet meer durven zeggen dat er voor alle mensen aanwezig geen vuiltje aan de lucht is. Nochtans denk ik dat geen van de kinderen problemen maakt hierover...

Laat me even verduidelijken, ik zeg niet dat dit het hetzelfde is maar ik wil even de vinger leggen op het pijnpunt en dat pijnpunt is het volgende. Maken we misschien soms niet problemen waar er eigenlijk geen zijn?

Soit, het volgende waar ik iets wil over zeggen.

Ik kan mij ook niet van de indruk ontdoen dat de auteur niet consequent is en verschillende maten en gewichten hanteert. Dit komt tot uiting in het stuk waar het gaat over het dragen van de hoofddoek van moslimmeisjes op school. Ik ga het even heel duidelijk stellen. Ik heb er niets op tegen dat jonge meisjes van eender welke origine een hoofddeksel dragen, maar dat wil niet zeggen dat ik het slim vind dat zij dat doen. Ik bedoel hiermee het volgende. Vele meisjes met islamitische achtergrond dragen een hoofddoek. Bij velen onder hen is het een stukje van hun traditie, ze zien het als een onderdeel van hun outfit en ze hebben er in vele kleuren. Ik kan me voorstellen dat er ook meisjes zijn die de hoofddoek ook niet altijd dragen. Een ander deel van de realiteit is dat er, ook in België en niet alleen elders in de wereld, de dag van vandaag vele moslimmeisjes zijn die deze hoofddoek moeten dragen. Deze meisjes worden als minderwaardig gezien ten opzichte van de man en hebben uit zichzelf geen rechten. In deze context is de hoofddoek het symbool van de onderdrukking van de minderwaardige vrouw ten opzichte van de meerderwaardige man. Deze meisjes en vrouwen hebben niet de vrijheid die deze eerdergenoemde meisjes wel hebben. Sommigen van de onderdrukten die tegen dit onrecht strijden en streden hebben hiervoor een hoge prijs moeten betalen.

Ik vraag mij af of de auteur van dit opiniestuk zich hiervan bewust is, wanneer ik lees dat zij dit op dezelfde lijn wil zetten als het zwartepietendebat. We kunnen ons er inderdaad van bewust zijn dat het verhaal van zwarte piet voor sommige mensen kwetsend kan zijn omwille van wat er meerdere generaties geleden is gebeurd, maar moeten we ons dan misschien ook niet afvragen hoe het moslimmeisje zich voelt dat de hoofddoek verplicht draagt in de context die ik hierboven beschreef? Neen hier volg ik de auteur niet. En dan laten we nog ongezegd dat je in de klas ook geen pet mag dragen...

Besluitende...

Kunnen we niet gewoon van alle kanten erkennen wat er fout is gelopen in het verleden en het daar ook laten? Het gaat over een kinderfeest... Met de juiste duiding moet dit toch kunnen. Hoewel... Hoe gaat ge dat aan de kinderen uitleggen? Ja kindjes we moeten jullie eerst iets uitleggen maar jullie weten eigenlijk niet waarover het gaat. Jullie weten dat zwarte piet zwart ziet door het roet he? Ja, dat weten wij. En jullie weten ook he kindjes dat er mensen zijn die zwart zien van huidskleur net zoals er blanke mensen zijn he. Ja dat weten ook. Wel kindjes vroeger he dan gingen de blanke mensen slaven halen in Afrika om voor de blanke mensen te werken en deze zwarte mensen werden zelfs niet als mens gezien. Oh neen dat wisten wij niet. Neen kindjes dat wisten jullie niet. En nu zijn er mensen die vinden dat zwarte piet weg moet omdat dat doet denken aan die slaven vroeger. Ja dat begrijpen wij maar dat is toch allemaal al heel lang geleden? Ja kindjes maar ook nu zijn er mensen die dat toch niet graag zien.

Zien we het al? Waar zijn we mee bezig alstublief... Laat de kinderen kind zijn...

Allemeersch Johan schreef

Misschien moeten we alle tradities dan afzweren. Racisme, zoals jij dit benoemd is beperkt tot kleur en slavernij, door jouw vertaald als werkgever en werknemer.

Het zit echter dieper en eigen aan onze evolutie. Je hebt jagers en keepers, waar in het verleden een verschil gemaakt werd via het verschil tussen vrouw en man. Genetisch is er reeds racisme dat een vrouw een kind kan baren en een man niet. Anderzijds heeft ten onrechte dit verschil geleid naar verschillen in status, taken en jammer genoeg ook in loon en plafonds in het bedrijfsleven. Alhoewel zit in die diversiteit de rijkdom van een samenleving. Om samen te leven moeten er verschillende opportuniteiten op verschillende manieren moeten kunnen benaderd worden. Loon en plafonds is een soort bescherming van de separate klasses in de samenleving. Kijk maar in de politiek, bedrijven, sociale instellingen, er zijn steeds lagen die elkaar beschermen en geen ander profiel toelaten uit vrees voor hun eigen status. Dit allemaal afwentelen op zwarte piet of op een hoofddoek is zielig. Kijk maar eerst in je eigen omgeving hoe je zelf racistisch redeneert ten opzichte van je omgeving, niet-femma leden, politieke overtuiging, sommige personen in je familie...

De Pauw Lieve schreef

dit alles, FEMMA, werkt racisme in de hand.

VROEGER zei men ; veeg voor je eigen deur , dan is de ganse straat schoon .

Een prachtige wijsheid.

Amanda Verbergt schreef

Waarom kijken jullie niet door de ogen van een kind? Is femma al zo ver dat ze met de linkse groeperingen meeheult. Zwarte Piet en de Sint zijn voor kinderen fantasiefiguren. Maak dat alles niet kapot.

Van Nieuwenhuyse Magda schreef

Schande dat femma zich met zulke zaken bezig Houd .

Verbinnen Mia schreef

Ja schande, schaf dan gelijk ook maar de Sint af. Want ook dat is discriminatie, een oude man die er op een koude nacht moet op uit gaan om onze kinderen nog meer onnodig speelgoed te geven .

Waarom stellen we onze traditie 's aan de kaak ?

Caië Smessaert schreef

Ik ben het met je eens Amanda Verbergt.

Is dit een prioriteit van Femma geworden?

Waar is de identiteit van Femma (het vroegere KAV) gebleven?

Kinderen zijn daar niet mee bezig en stellen zich geen vragen. Kinderen groeien op een een multiculturele wereld en het is aan ons om hen te leren respect te hebben voor elke mens welke huidskleur of afkomst ook. Zijn wij niet allemaal kinderen van één en dezelfde grote God die ons liefheeft?

Het zijn eerder de volwassenen die zich nu als echte kinderen gedragen. Moeten we dan alle tradities uit het verleden in vraag beginnen stellen? Laten we onze energie gebruiken om te bouwen aan een betere toekomst en zorg te dragen voor elkaar.

Femma ga a.u.b. niet meehuilen met de wolven?

Gerda Frans schreef

Men zou zich beter met andere zaken bezighouden dan met deze onzin,tradities zijn tradities,schaf dan ook de kerststal af ,een kindje in de kou in een stalleke ochgottekes...........

heb de indruk dat deze generatie bestuursleden Femma in een hoge toren zit en niet mee is met de vrijwilligers ,zie maar naar het maandblad,wie van de leden denk je dat het nog leest?de meeste hebben de kortingsbon zo in de papiermand gedaan omdat het niet de moeite is om te lezen,de artikels spreken de leden niet meer aan,is echt voor een ander publiek geschreven,schaam jullie...............

Caroline schreef

Ik sluit me volledig aan bij Mia, Amanda, Daniela en vooral de goede uitleg van Dave. Mensen alstublieft. Elke cultuur heeft zijn tradities. Diegene die daar iets méér achter zoeken dan wat het is, zullen bij totaal andere zaken ook keer op keer gaan spitten, op zoek naar iets om problemen over te maken; iets gaan zoeken en vinden / maken wat er eigenlijk niet eens wàs! Onze kinderen denken niet in termen van racisme, dat is wat sommigen er zelf van gemaakt hebben. Voor kinderen én hun ouders is Zwarte Piet zwart door de schouw. Altijd zo geweest en niets méér dan dat.

Zwarte Piet mocht niet meer dus vond men Roetpiet uit. Blijkbaar niet goed over nagedacht want nu mag ook Roetpiet al niet meer (want te weinig kinderen kennen nog een schouw en roetpieten zijn dan nog steeds knechten...). Inderdaad schaf dan de Sint ook maar af. Meteen goed voor al die ouders die geen grote cadeaus kunnen kopen, want blijkbaar kan een springtouw of een tol ook al niet meer.

En dan de Piet vervangen door een robot !!?? Sorry, deze gedachte jaagt me helemaal de kast op. Hoeveel mensen verloren al hun job door robots... (wat niet wil zeggen dat we terug moeten naar paard en kar). En robots in de zorg... ik sta zelf in de zorg. Mijn haar komt recht. Alhoewel..., het zou het probleem dan misschien kunnen oplossen als bij een volgende lockdown weer geen bezoek in de woonzorgcentra is toegelaten : we laten gewoon enkele robots onze ouders gezelschap houden, een gezellig koffiekransje met de robot, een computerstem die reageert op hun vragen en verhalen... Misschien als we robots een mooie pruik opzetten, een pet en in de zomer een zonnebril, dat onze ouders, grootouders amper het verschil opmerken... ?

Ikzelf ben 52 en heb 3 kinderen grootgebracht... Als mijn man en ik later zorg nodig hebben, hoop ik dat ze liever kiezen een stapje terug naar de "middeleeuwen" te zetten en de zorg samen willen dragen, in het geval er mij tegen dan een kille robot zou moeten wassen en entertainen...

Leen Mannaerts schreef

Laat Sint en Piet toch gewoon hun ding doen. Alle kindjes blij.

Racisme???

Femma, alleen voor vrouwen???? Mag dat dan wel???

Anjes schreef

Veel ga ik er niet over schrijven. Maar laat de kinderen,kind zijn en genieten van het sinterklaasfeest. Ik ben het volledig eens,met de uiteenzetting van dave de rijk. Ik kan het niet beter zeggen.

Anjes

Myriam Vercauteren schreef

Ik ben gechoqueerd ...

FOEI

Ik ben 57jaar waarvan reeds 34 jaar actief KAV, FEMMA lid, zelfs teamlid ..

Zwarte piet heeft volgens mij niks te maken met ´zwart´ of anders getinte mensen.. ook niet met knecht of slaaf zijn .. wel met capaciteiten gebruiken .. meetellen in de maatschappij .. en bestaat er iets mooiers dan onschuldige kindjes gelukkig maken ?

Ik heb er ondertussen een loopbaan van 39 jaar opzitten bij diverse werkgevers.. ben ik ook slaaf ? Ha nee, ik ben blank. Dat noemt dat anders zeker ..

Sorry .. mijn reaktie is uit respect voor iedere mens die op welke manier dan ook iets wil , kan en mag betekenen in deze maatschappij.

PS: ik ben blond en klein .. ik ben dus al 57 jaar ´dom´ en ´kabouter´ als ik alle ´traditionele moppen´moet

Femma schreef

Heel erg bedankt voor jullie reactie op deze blog. Wij zijn ons ervan bewust dat het heftige emoties losmaakt. Sinterklaas is een mooi feest en velen koesteren daar mooie herinneringen aan. Noem het jeugdsentiment. Het is in elk geval iets wat je niet graag ziet veranderen. Dat snappen we.

Wat we ook steeds beter begrijpen, is dat het figuur Zwarte Piet, zoals hij nu wordt uitgebeeld met kroeshaar, dikke, rode lippen en de zwarte huidskleur als knecht van Sinterklaas door veel van jouw mede-Belgen als kwetsend en beledigend wordt ervaren.

Het is natuurlijk gemakkelijk om die kritiek weg te wuiven als onbelangrijk, gezeur en gezaag. Maar wij zijn ervan overtuigd dat we samen de samenleving nog mooier maken als we op z’n minst naar elkaar luisteren.

Daarover met elkaar in gesprek gaan (al dan niet digitaal) is al een mooi begin.

Weet wel dat tradities en culturele gebruiken context gebonden zijn en veranderen, omdat onze samenleving ook verandert. In onze superdiverse samenleving is het logisch dat we oog en oor hebben voor de gevoeligheden van alle mensen die er nu deel van uitmaken en dat we bereid zijn om ‘wat normaal gevonden wordt’, minstens kritisch te bevragen. Honderd jaar geleden werd het door veel mensen ‘normaal’ gevonden dat arbeiders (mannen, vrouwen en kinderen) 12 uur of meer per dag werkten in mensonwaardige omstandigheden. Honderd jaar geleden werd het ‘normaal’ gevonden dat vrouwen geen stemrecht en geen erfrecht hadden, weinig onderwijs genoten en gehoorzaamheid beloofden aan hun echtgenoot. In de negentiende eeuw werd het ‘normaal’ gevonden dat men in Ieper katten van de Halletoren keilde, als een folkloristische traditie.

Bij Femma willen we de samenleving mee vorm geven, vandaar dat wij dit gesprek op gang brengen.

Gino Vanneste schreef

beste Femma,

waar houden jullie zich mee bezig ? als lesgever ben ik blijkbaar ook racist want ik heb 2 jaar geleden tijdens de voordrachten 'leren neen zeggen" het fenomeen van het zwarte jaknikkertje-spaarpotje (voor de missies vroeger, voor de arme kindjes weet je wel) even vermeld in poging om het verschil tussen ja en neen te doen voelen.... oei oei, had ik beter niet gedaan zeker...

enfin, beste femma stop toch met iets uit zijn context te rukken !

dit hoort niet tot jullie taak...

ik ben heel blij dat er zoveel reacties komen die voor tradities zijn en zeker voor tradities voor kinderen... (het is al erg genoeg dat de kerstverlichting reeds voor St Maarten (15 nov) en voor St Niklaas (6 dec) volop de kerstsfeer moet doen oproepen...

ik was als kind bang van zwarte piet maar vond hem ook sympathiek want hij had altijd lekkers bij...en de keren dat de deur openging en er nic nackjes door de kamer vlogen...dat was de max, en wij maar zoeken op de grond,( maar ja, dat mag ook al niet meer , wegens de hygiëne normen): wisten wij veel dat het eigenlijk vader was die gooide, hi hi..en vlug wegliep in den donker...ha ha

ik ben het helemaal eens met het mooie betoog van Dave, top !

want moeten we dan de rospotten ook afschaffen omdat de rosharigen zich eventueel mogelijks zouden ongemakkelijk voelen ?

en tenslotte...als wij onze goede tradities niet meer eren , waarom moeten wij ons dan zo inspannen voor de tradities van andere religies zoals bv de moslims... moeten wij dan ook de ramadan en het offerfeest verbieden omdat het helemaal niet goed is voor de gezondheid (iedere gezondheidscoach zal dat beamen)?? Nee toch ? de werkgevers worden zelfs gevraagd om rekening te houden met de ramadan maar mogen geen zwarte piet meer meesturen in het sinterklaasfeest...kafka !!

Beste femma, de echte slaven zijn de workalcoholics, gamers en de slapers met hun smartphone onder hun kussen...

of zeg ik beter "verslaafden" ?

en dat is wel een deel van de core business van Femma !!

Jetty Pringels schreef

Femma,

Met een raar gevoel las ik het bericht .

Het moet mij toch even van het hart , alweer anderen beslissen dat zwarte piet niet meer mag wegens .........

Alleen volwassenen maken daar een drama over ! Ik ben opgegroeid met zwarte piet en wat een mooie leuke momenten heb ik beleefd met hem . Soms was ik bang maar meestal was hij voor mij de liefste piet in heel de wereld .

Ik heb geweten bij sinterklaas feesten dat ook zwarte kindjes genoten van die zwarte pieten , soms bang maar meestal zo blij met de koekjes en de snoepjes die ze van hem kregen , en dan hielp hij ook nog eens sinterklaas met het uitdelen van al dat mooie en leuke speelgoed . Hij verzorgde sinterklaas zijn paard , het mooiste paard op de wereld volgens de meeste kindjes .

Eigenlijk ben ik er echt van overtuigd dat alleen de volwassenen er eer racistisch drama van willen maken !

Zo hebben we ook kerstmis nog , maar daar zal de kerk een stokje voosrsteken let maar op !

En eigenlijk is het toch ook zo , als we van racistisch gedrag mogen spreken , als de mensen er zelf van kunnen mee profiteren , dan kan het helemaal geen kwaad meer .

Jammer dat ze er nog maar aan durven denken , Sinterklaas is al lang niet meer wat het vroeger was Jammer !!

Christa Van der Sypt schreef

Wat is in feite de essentie van Sinterklaas ? Verkopen ! Net zoals black friday, halloween, valentijn,... Misschien moeten we stoppen om de kinderen wijs te maken dat 'één goede man' zomaar speelgoed kan brengen. Misschien kunnen we ook vertellen dat mama en papa ook een centje geven aan de Sint omdat het anders toch wel een grote factuur wordt voor 1 persoon. Dan zullen de kindjes wat minder ontgoocheld zijn in de 'goede man' die veel brengt bij de vriendjes en weinig bij hen. En met een cadeau of speelgoedje van oma en opa of van mama en papa is ook niets mis...

Bekaert Linda schreef

Jammer, reeds meer als 40 jaar bestuurslid van KAV (Femma), maar nu ben ik diep ontgoocheld en niet de eerste keer!

Mijn kindertijd en dat van mijn kinderen kreeg glans door die grappige en goede zwarte Piet, eigenlijk waren we meer bezig met zwarte Piet dan met Sint. Tot over enkele jaren was dat allemaal héél normaal, wat gebeurt er met onze maatschappij, jullie en al die organisatie's werken rasisme in de hand, daar hoorden we vroeger nooit over, we kenden dat zelfs niet.

Een kleuterklas waar blanke en gekleurde kindjes inzitten, daar gaat het toch ook goed, geen enkel kind zal zich storen aan de afkomst van al hun vriendjes.

Allee Femma, doe daar toch niet aan mee.

Je gaat toch ook niet de zwarte koning verbieden in de stal?

Dat was ook maar een koning zoals de ander twee, niemand heeft daar ooit bij stil gestaan.

Voor mij is een mens een mens, zijn huidskleur doet er niet toe.

Iedereen is ook niet even slim, sommigen hebben een droomjob waar ze zich nooit vuil bij moeten maken, anderen moeten héél hard en vuil werk verrichten, denk aan vuilnisophalers (waarvoor dank), waarvoor we toch evenveel en zelfs meer respect hebben!!!

Steek een mens niet in schuifjes en laat ons verder doen zoals vroeger. Schaam jullie!

Marc van horenbeeck schreef

Laat Zwarte Piet elk jaar maar terug komen. Wij behandelen hem en hen steeds respectvol. Zijn naam wordt met een hoofdletter geschreven...

lienetrien schreef

Voor de eerste keer een opiniestuk van Femma dat ik niet kan volgen.

Laat kinderen kind zijn en laat nog wat van onze tradities heel aub.

Zwarte Piet wordt al lang niet meer aanzien als slaaf, maar als de vriend van Sinterklaas. Wat is daar mis mee? Hij wordt de laatste jaren trouwens alsmaar witter om dat er minder schoorstenen zijn, perfect toch! De rode lippenstift is er al lang niet meer bij. Dit opiniestuk lijkt precies een stuk uit de oude doos.

Ik sprak er enkele jaren terug over met een anders-gekleurde medemens en hij zag er ook geen graten in.

Dieter Wijffels schreef

Vraag, is dit een pleidooi om de goede vriend(en) van de Sint helemaal vrij te laten? Wat als er toch nog enkele van die vrienden willen blijven bij de Sint. Het idee dat een kinderfeest over vriendschap en elkaar helpen gaat, is misschien een mooie insteek. Want ook die boodschap zit in dit kinderverhaal. En van mij mag de Sint af en toe vlekken vertonen of de zijn vrienden en vriendinnen hagelwit, menselijk gekleurd. Maar ik denk dat het idee om de Pieten volledig af te voeren niet de kern van de discussie raakt. Wel de presentatie van zwarte mensen als knecht en slaaf van een Katholieke ambtsbekleder. Dat wel. Dus, ook al steun ik de beweegredenen en ben ik er voor om te zorgen dat geen enkel kind of volwassene zich nog rot moet voelen bij dit feest of herinnert wordt aan de discriminatie en het racisme dat zij hierbij of dagelijks ervaren, toch een verzoek om na te gaan hoe vrienden van de Sint op vrijwillige basis en met als doel te helpen om kinderen blij te maken, nog door de Femma-beugel kunnen.

rita schreef

Laat onze tradities blijven, we komen toch ook niet aan de tradities van andere religies.

En de mensen die zich hierover zo druk maken, zouden misschien hun medemensen kunnen gaan helpen en steunen in de onderdrukte (zwarte) landen waar een politieke tiran de plak zwaait.

Femma, maak iedereen blij, zorg voor minder eenzaamheid en minder armoede in onze kleurrijke maatschappij. Veel belangrijker !

Geva Deraeck schreef

Ik lees met verwondering de reacties op de blog. Ook met pijn.

Het is voor mij duidelijk dat dit open gesprek best verder wordt gevoerd.

Ik ben 50 jaar lid van Femma. Ooit nog mee verantwoordelijk voor KAV jonge vrouwen in de parochie en voor Brussel en Vlaams Brabant.

Als oma van 6 kleinkinderen ( tussen 22 en 1 jaar) geniet ik volop hoe ze mij betrekken bij hun zoektocht in deze veranderende samen-leving.

In een Brusselse school kon ik genieten van boeiende contacten met leerlingen uit verschillende culturen in de lessen opvoedkunde en omgangskunde en bij hun stagebegeleiding ( richting kinderverzorging en bejaardenzorg).

Sinds 5 jaar kreeg ik de kans om mee vorm te geven aan onze Ubuntu Intercultureel Tervuren . Wat een uitdaging en rijkdom om met mensen van verschillende culturen samen op weg te gaan. In mijn ogen is het belangrijk en ook boeiend om samen de toekomst uit te vinden.

Ik ga niet ingaan op alle argumenten die ervoor pleiten om Sinterklaas en Zwarte Piet te behouden.

Wat voor mij belangrijk is is dat ik reeds een hele tijd veel mensen ontmoet hoe we mensen hiermee kwetsen en beledigen. Heel pijnlijk.

En ik ben de eerste om te erkennen dat ik in dit verband ook fouten maak.

Laat ons Femma zien als leerschool om mekaar hierop te wijzen , om van elkaar te leren in al onze kwetsbaarheid.

De fusie met de federatie Wereldvrouwen in januari is voor mij een HOOPVOL teken. Bedankt voor deze moedige keuze Femma. Wat zullen we veel leren van mekaar. Echt win-win!

Ik wil jullie graag uitnodigen voor de tentoonstelling in het Africamuseum in Tervuren ‘Mabele Eleki Lola! De aarde stralender dan het paradijs’ van kunstenaar Freddy Tsimba. Bij het binnenkomen kun je deelnemen door een sleutel te kiezen , er jouw invulling van ‘paradijs’ bij te schrijven en te verbinden in de instalatie van de kunstenaar.

Samen zorgen voor een paradijs hier op aarde voor elkeen = doelstelling van Femma, toch.

Monique Van den Eynde schreef

Reactie op artikel in Femma tijdschrift (dec.2020) nl. “Zwarte piet moet weg”

Beste Femma,

Femma, Femma, Famma, waar zijn we mee bezig ?

Jullie zijn één van de gelukkigste dagen van het jaar voor de kinderen aan het verpesten.

Denk even aan jullie kindertijd, hoe verlangend dat je uitzag naar de komst van de Sint.

...”Vol verwachting klopt ons hart...”. En dan, die morgen, vlug opstaan en naar beneden vol blijdschap.

Denk even als ouders of grootouders, hoe vreugdevol je meeleefde met de kinderen of kleinkinderen, toen je zag hoe blij ze waren met de geschenken van Sint Niklaas.

En Zwarte Piet, die hoorde er ook bij, als helper of knecht van de oude Sint, om de zak met de vele pakjes te dragen . Allemaal heel normaal.

Geen ogenblik dachten deze kinderen en ouders en grootouders aan de kolonisatie, aan discriminatie of onderdrukking. Geen druppel te merken van racisme of van de witte man die de plak zwaaide over de zwarte man.

En nu is alles ineens een probleem ! Jullie zoeken problemen waar ze niet zijn.

Zwarte Piet is zwart van roet door het glijden door de schoorsteen voor het brengen

van de geschenken. Hoe kan men anders zijn vuile vingerafdrukken op het speelgoed verklaren ? Het is vuil van de schoorsteen of het dak. …..”Zwarte Piet, zo zwart als roet....”.

Een zwarte huid gaat niet af. Zoek dus daar niet iets ander achter.

De schrijfster Eva Brumagne, sleurt van alles bij. De kolonisatie, de onderdrukking,

blacklivesmatter, zwarte Piet is onlosmakelijk verbonden met slavernij, koloniale beeldvorming in de liedjes,.... enz. waar haalt men het ? De “Tien kleine negertjes” zingen is ook al probleem.

In de jeugdbeweging zongen wij dit liedje regelmatig. Racistisch ? Onderdrukking ? Helemaal niet ..dat is een plezant liedje. En als dat nu 10 indiaantjes of 10 paterkens of 10 rakkertjes waren, dat blijft voor kinderen en ook ouderen gelijk. Trouwens negertjes waren in die tijd sympathieke en schattige kindjes. Dus niks van racisme of slavernij, alsjeblief zeg !

'De zwarte Piet moet het vuile werk doen, want het kleed van de Sint blijft hagelwit.'

Dus discriminatie en superioriteit van de Sint omdat Piet, zijn knecht of helper, de pakjes door de schoorsteen moet brengen. Is dat abnormaal ? Vele van onze mensen werken toch ook als knecht of gast of helper onder een baas. Zijn alle mensen die bij Femma komen helpen bij het bestuur of activiteiten of feesten, dan ook onderdrukt ?

Waar haal je het toch vandaan.

In heel het verhaal komt steeds, kolonisatie, onderdrukking, discriminatie, overheersing, uitbuiting, racisme, slavernij,...naar voren.

Sorry, hebben wij het hier wel over het vreugdevolle Sint-Niklaasfeest.

Wij hoeven ons ook niet schuldig te voelen voor zaken die in het verleden gebeurd zijn, en waar wij geen enkel zeggenschap in gehad hebben.

Ik raad schrijfster aan dringend naar de dokter te gaan. Want er zitten kronkels in de hersenen.

Ook de geschiedenis van de vrouwenemanciptie, als verrassend linkje, erbij sleuren is grote onzin. Typisch Femma maar het heeft niets met zwarte piet te maken.

Dat Femma hierin meegaat vind ik verschrikkelijk.

Femma laat zich manipuleren door mensen die onze Vlaamse tradities, geloof , cultuur,.. verwerpen, maar wel op de kar springen voor andere culturen.

Jammer

Nog een Zalig Kerstfeest ! (Of mag dat ook niet meer !)

Monique Van den Eynde

Annemie schreef

Zwarte piet heeft in de context van het gehele Sinterklaasfeest niks met racisme te maken. Ik ben zóóó blij dat er nog zoveel mensen zijn die er ook zo over denken.

Nog een bijkomende bedenking, dan zou het hele Sinterklaasfeest moeten afgeschaft worden want uiteindelijk wordt de kinderen wat voorgelogen (hm, hm, ....)

Annemie schreef

Nog even dit:

Ik hoop dat deze ‘open brief’ MET ALLE REACTIES in het volgende Femma tijdschrift, zodat alle leden hierover hun zegje kunnen doen

Alvast bedankt

Annemie

Femma schreef

Blij dat jullie blijven reageren. Helaas zijn de reacties onder de blog niet echt geschikt om in gesprek te gaan.

We begrijpen dat het debat emoties losmaakt.

Heel wat mensen gebruiken de figuur van Zwarte Piet met de beste bedoelingen en zien er absoluut geen racisme in.

Dat maakt het echter niet minder pijnlijk voor wie heel regelmatig met discriminatie te maken heeft omwille van een donkere huidskleur en in de figuur van Zwarte Piet een karikatuur zien die vooroordelen versterkt.

We willen hierover het gesprek aan gaan. Want enkel zo komen meningen dichter bij elkaar. Zo komen we samen tot een heel fijne traditie, een feest voor alle kinderen (en meegenietende volwassenen).

Reacties steeds welkom via communicatie@femma.be.

Maria Vanschoonlandt schreef

Bedankt voor jullie reacties op mijn brief aan sinterklaas. Ik herken veel van de negatieve reacties, want ik had die 30 jaar geleden ook en wel in een zeer sterke vorm.

Door de destijds gemaakte oproep van de verantwoordelijke minister om vluchtelingen in huis op te nemen heb ik dat gedaan. Bij mij woonde 11 jaar een Afrikaanse vluchtelinge. Op een bepaald moment kwam ze zeer gekwetst thuis van haar werk. Ze was de ramen aan 't poetsen in een gezin dat dicht aan de school gelegen was. Een rij kleuters kwam voorbij en die riepen, hé daar is zwarte piet. En alle kindjes keken naar haar en bevestigden, ja zwarte piet!! Zij schrok zo erg dat ze vergeleken werd met zwarte piet, en vooral omdat de juf daar niet tegenin ging. Die liet de kinderen in hun wijsheid. Ze vond dus voor de eerste keer dat wij racistisch waren, want voor de rest had ze goeie ervaringen met Belgen die haar opvingen, omringden... Ze was me dit verhaal aan 't vertellen aan de keukentafel. Ik was er helemaal het hart van in, waarom zouden wij dat mooie kinderfeest moeten laten vallen. Ik had er zelf altijd zoveel deugd aan gehad en nu nog door de kinderen het plezier te gunnen. Ik had dus alleen te slikken ,want ik had geen woorden om haar pijn te verzachten. Op dat moment kwamen mijn Marokkaanse buurkinderen binnen want ze hadden op school een liedje van sinterklaas geleerd en ze kwamen het laten horen. Hoe moest ik nu reageren? Ik bewonderde de kinderen in hun enthousiasme, maar mijn hart bloedde. Ik wou dat mooie feest niet laten afpakken. Maar ik voelde ook de pijn van mijn huisgenote. Toen ze haar ervaring via de telefoon vertelde aan een landgenoot in Brussel zei deze dat hij tijdens de sinterklaasperiode de metro niet meer durft te nemen omdat er dan regelmatig geroepen wordt 'hé daar is zwarte piet, zwarte piet...' en dat hij eerst niet wist waar men het over had, maar door navraag tot de ontdekking kwam dat wij bij een kinderfeest een zwarte nabootste met oorbellen, krulhaar en dikke rode lippen. Hij wou geen metro nemen want hij was bang dat hij agressief zou reageren op die opmerkingen. Hij voelde zich even diep beledigd als zij met die rij kleutertjes en een juf die het normaal vond. Tot nu 30 jaar later worstel ik met dat gegeven. Daarom kwam er in mij het lumineus idee op om van Piet iets anders te maken en de traditie toch te behouden. Ik dacht plots aan de mogelijkheid van een robot(je) iets dat in de kinderwereld al veel meer ingeburgerd is dan bij ons volwassenen. Maar ik vind het even goed een idee om Sinterklaas te laten rond gaan met vrijwilligers ( van alle kleuren en godsdiensten) die hem helpen. Laat ons samen maar verder zoeken hoe we het fundament van dit mooie feest in de toekomst kunnen blijven behouden. Het gaat er mij dus niet om om tradities te breken, maar om ze in een eigentijds kleedje te steken en zo ook respect op te brengen voor onze medemensen die anders diep gekwetst worden.

Lien Van Gysel schreef

Als kind legden we nooit de link alsof andersgekleurde helpers van de Sint minderwaardig zouden geweest zijn of misbruikt werden. Het waren leutige grapjassen die hun oude baas enthousiast hielpen.

Onze maatschappij is doorspekt met tal van tradities. Als we die allemaal gaan analyseren dient er veel bijgestuurd te worden.

Nog een andere beeldvorming: deze dagen koesteren we (met een haast kinderlijk maar warm gevoel) onze kerststal. We staan er ook niet bij stil dat Jezus niet geboren werd op een koude winternacht in een kribbe met stro en een os en ezel voor verwarming zorgden... Hiermee roepen we immers een voorstelling op die pas in de 13°eeuw werd aangebracht door Franciscus van Assisi. Moeten we die geloofsgebonden (persoonlijk geloof ik sterk in de evangelische waarden van de Messias), warme sfeer dan om rationele redenen ook uitsluiten? Neen toch.

De jongste jaren zag ik heel vaak 'blanke pieten' met roetstrepen op hun gelaat. Toch een teken dat onze multiculturele samenleving het zwart/wit gevoel aan 't ontgroeien is. Laten we dat proces kansen geven en niet radicaal stelling nemen.

Maar laten we de heilige man toch op een witte schimmel zitten ;-)

Annie MARTENS schreef

De laatste jaren is het steeds hetzelfde liedje……. het sinterklaasfeest nadert en hup een heleboel mensen (Nederlanders voorop) voelen zich geroepen om dit feest in vraag te stellen, met telkens hetzelfde argument dat zwarte piet een belediging is voor onze zwart gekleurde medemens omdat er zou verwezen worden naar de slavernij.

Sorry, laat onze kinderlijke tradities behouden blijven; ik kom uit een kroostrijk gezin met 7 kinderen en ik herinner mij de sfeer rond 6 december, het klaarzetten van onze schoentjes met wortels, het spannende afwachten of er niet aan de deur zou geklopt worden ….. en het later openmaken van de pakjes.

Geen haar op ons hoofd die dacht dat zwarte piet een slaaf was: hij was degene die ons in de zak kon steken als we stout waren maar ook voor ons ten beste sprak als sinterklaas liever wat strenger wou zijn in zijn beoordeling. Hij had inspraak en kon tussenkomen. Ooit geweten dat een “slaaf” zoveel macht had? Of hij nu zwart of geel of bruin of wit of rood was: dat maakte niets uit. Het was een ‘vuile pitoe’ nadat hij door de schouw was gekropen.

Maak de geschiedenis niet zwaarder dan ze is en laat kinderen nog kind zijn. Leg hen geen zwaarwichtige bedenkingen op omdat het nu eenmaal modern is om alles in vraag te stellen.

Mariette Oeyen schreef

Heel goed verwoord. Volledig mee eens.

Reageer