Tijd voor mantelzorg

{$items.title}

Onlangs schreef Chris een eerste blog over mantelzorg.  Een warme oproep om ook jouw verhaal te delen en zo mantelzorg zichtbaar te maken.  Dit keer deelt Chris een stuk van haar eigen verhaal.  Welke impact heeft de zorg op haar tijd?  Eerlijk, open, echt, met respect en gedreven door de grote zorg voor méér in plaats van minder (mantel)zorg voor mensen. Doe jij met haar mee? Lees, reageer en breng je eigen verhaal.  Samen versterken we het Femma-dossier ‘combinatie betaalde en onbetaalde arbeid’ en brengen het dichter bij de realisatie.

Lang had ik een eenvoudige relatie met tijd. Over het algemeen voelde ik dat ik tijd te kort had om mijn werk, huishouden en de vele interessante, leerrijke en leuke dingen die in handbereik lagen, te combineren.

Ik had het druk, druk, druk, zoals zovelen. Ik probeerde m’n kostbare tijd efficiënt te gebruiken en  organiseerde me goed . Thuis waren de huishoudelijke taken eerlijk verdeeld.  In contacten met andere mensen probeerde ik rustig de tijd te nemen. Regelmatig legde ik de riem er even af of nam tijd om thuis wat te lummelen.

Drie jaar geleden was mijn man het slachtoffer van een  ernstig verkeersongeval met een lange revalidatie en blijvende letsels tot gevolg.  Sindsdien ben ik mantelzorger. Later kwam daar om de 14 dagen weekendopvang van m’n schoonmoeder bij.  Mijn man is nu zowel mantelzorger als gebruiker. Ik ben tweemaal mantelzorger.

Sindsdien is mijn relatie met tijd complexer. Mijn tijdsindeling is veranderd en ik ervaar een  grote impact op de beleving van de tijd.

Mantelzorg vraagt tijd
Het ongeval was een ‘donderslag bij heldere hemel’. Plotsklaps stond de tijd stil. Er leek geen toekomst meer, het verleden was weg, er was alleen het nu. Bange minuten, uren, dagen,  weken, maanden, ... die uiteindelijk uitdeinden tot minder bange jaren. Het ongeval deelde ons leven in ‘voor’ en ‘na’. De relatieve zorgeloosheid van ‘voor’, ook al beseften we dat toen zo niet, komt nooit meer terug. Ik ben van de ene op de andere dag mantelzorger geworden.

Ik zag het niet aankomen en/of kon er niet voor kiezen zoals dat wel vaak het geval is bij ouder wordende ouders.

Bezoek in het ziekenhuis en revalidatiecentrum;  mee op visite bij dokters en kinesisten;  administratie voor de werkgever, het ziekenfonds en de verzekering; hulp bij wassen, aankleden en eten; tijd maken voor een babbel, een wandelingetje of een klein uitje bij negatieve gedachten. Ik wil de uren niet tellen. Maar het gaat over veel tijd die ik extra nodig heb bovenop mijn job en het huishouden dat ik vanaf dan grotendeels alleen voor m’n rekening neem (daarover in een volgende blog meer). Met mijn  vertrouwde tijdsschema kon ik  niet meer verder. Met vallen en opstaan zocht ik naar een nieuwe tijdsindeling.  Ik wilde tijd bijmaken, maar dat kon natuurlijk niet.

In eerste instantie boette ik in op mijn slaap, omdat ik toch al moeilijk kon slapen.

Dat wreekte zich. Ik stak minder tijd in koken en eten. Ook dat is geen goed idee want je lichaam heeft verse en gezonde voeding nodig. Gerechten die je lekker vindt, die je goed smaken want je hebt sowieso al weinig trek in eten. Een minimum aan zelfzorg is nodig om voor een ander te kunnen zorgen. Ik leerde ook dankbaar hulp van buren en vrienden aanvaarden. Voor het eerst zochten we betaalde hulp voor het onderhoud van de tuin. Deze kleine ingrepen helpen, maar mijn mantelzorgsituatie houdt aan en dan heb je nood aan structurele maatregelen, zoals Femma voorstelt: minder uren werken (een 30-urige werkweek als het nieuwe voltijds) en  ‘het nieuwe werken’ (tijd- en plaatsongebonden maar wel resultaatsgericht) zodat je betaalde arbeid en (mantel)zorgarbeid beter op mekaar kan afstemmen en geen hartverscheurende keuzes moet maken waar niemand beter van wordt.

Mantelzorg kleurt mijn tijd
Mantelzorg brengt reliëf aan in mijn tijd, in mijn leven. Ik moet keuzes maken en prioriteiten stellen. Ik ga bewuster om met mijn beschikbare tijd en geeft voorrang aan belangrijke mensen en dingen.

Mantelzorg leert me relativeren. Dat zijn positieve effecten. Zelf kan ik nu bijvoorbeeld gemakkelijk voorstellen om een wandeling te maken als het weer het toelaat, ook al staan er 2 manden strijk te wachten. Dat zou ik vroeger niet snel gedaan hebben.

Mantelzorg confronteert me ook met verschillen in tempo: tussen mezelf en diegenen voor wie ik zorg, tussen vroeger en nu. Van nature heb ik nogal een snel tempo, alhoewel ik met het stijgen van de jaren inboet. Toch staat mijn tempo ongeveer haaks op het tempo van de mensen voor wie ik zorg. Door handicap (man) en ouderdom (schoonmoeder) zijn hun handelingen (opstaan, wassen, kleden, eten, stappen, op PC-werken) behoorlijk vertraagd. Op zich heb ik daar alle begrip voor. Maar die ‘traagheid’ staat in schril contrast met de ‘snelheid’ die ik aantref in alle domeinen van de samenleving én die ik  zelf aanhoud om als mantelzorger mijn zaken rond te krijgen.

Vooral wanneer ik zelf onder tijdsdruk sta, krijg ik stress van die traagheid.

Dan denk ik met heimwee terug aan de tijd dat we met twee buitenshuis werkten, thuis samen ogenschijnlijk moeiteloos en in een mum van tijd vele klusjes klaarden en tijd overhielden voor vrijwilligerswerk, vrienden en leuke initiatieven. Nu is kiezen, doseren en temporiseren, met zo min mogelijk stress,  de grote uitdaging.

Mantelzorg verandert mijn perspectief. Oude mensen en mensen met ernstige beperkingen lopen het risico dat hun leefwereld zich op termijn beperkt tot hun huis, hun familie, het vroeger en nu. Overmand door eigen zorgen komt  het bredere ruimtelijke-, sociale-  en tijdsperspectief  in het gedrang.  Willens nillens stoot ik daarop. Het leert  mij  het belang van in het ‘nu’ leven. Het dwingt me om alleszins voor mezelf , maar ook met de gebruikers toekomst te maken. Verruimen van de ruimtelijke context, het sociale netwerk en het (toekomst)perspectief ervaar ik  voor mezelf als mantelzorger als een permanente opdracht .

Mantelzorgen is een evenwichtsoefening
Evenwicht tussen betaalde arbeid en zorgarbeid, tussen zorg voor een ander en zorg voor jezelf, tussen mantelzorg en professionele zorg, tussen empoweren van de gebruiker en voor hem (mantel)zorgen, ... Uit onderzoek blijkt dat vrouwen (in tegenstelling tot mannen) gemakkelijk verschillende opdrachten kunnen combineren. Intussen wordt dit onderzoek ook weer tegengesproken. Persoonlijk denk ik dat veel vrouwen in de praktijk met veel verschillende opdrachten en taken tegelijk bezig zijn. Ze lijken dat te kunnen combineren, maar die combinatie eist z’n tol (stress, burn-out, psycho-somatische klachten, ongelukkig voelen omdat je precies geleefd wordt, ...). Misschien moeten we leren ‘goed combineren’. Niet in de zin van en-en-en of meer-meer-meer. Wel evenwichtig en gezond combineren. 

Zin om in groep mee na te denken over evenwichtig en gezond combineren van betaalde en niet-betaalde zorg, over mantelzorg? Zin om jouw verhaal te delen?  Laat het ons weten. Bouw mee aan dit luik van het Femma-dossier ‘combinatie betaalde en niet-betaalde arbeid’.

Reacties

Robberechts Rita schreef

Dank je wel Chris om dit zo openhartig te delen. En vooral...mijne hoed af !

Heel interessant en hoopvol bekeken( nu toch al...) zo voel ik je blog aan. Vertrekkende vanuit het begrip 'tijd'.

En je slot is een stevige oproep naar ons vrouwen toe om het aspect zelfzorg (een wandeling ) mee te nemen in de combinatie die zij voor zichzelf voorop stellen.

Sofie schreef

Prachtige, moedige, eerlijke getuigenis, Chris. Zo herkenbaar ook. Wat ik in alle verhalen van mantelzorgers herken, lees ik hier ook. Je vindt het vanzelfsprekend dat je de zorg voor je man en schoonmoeder opneemt. Je twijfelt er geen moment aan, hoe moeilijk het soms ook is. Maar als het gaat om je zelfzorg moet je je bijna dwingen om ertoe te komen. Telkens opnieuw.

cora postema schreef

dirk schreef

Goed dat mantelzorgers aan het woord komen.

Maar ook - of zéker - in het geval van intense mantelzorg , moeten we ervoor durven pleiten dat de mantelzorger de zorg voor zichzelf niet mag vergeten, tijd moet nemen voor zichzelf. Dat lees of zie je heel weinig op de sites van organisaties die zich bekommeren over mensen met een beperking . Het lijkt een beetje een taboe om daar heel concreet in te worden. Bijvoorbeeld : ook de persoon met een beperking moet er zich van bewust zijn dat hij zijn mantelzorger - vaak naaste familie - tijd moet laten. Zelf gaat zijn mantelzorger dat immers niet vragen. Tijd voor zichzelf : dat wil zeggen heel concreet bijvoorbeeld mee zorgen dat de mantelzorger twee keer drie weken per jaar “vakantie” heeft. Dat de mantelzorger die werkt, ook tijdig kan gaan slapen - zonder schuldgevoelens. Dat ook de persoon met een beperking verantwoordelijkheid neemt voor zijn mantelzorgers - als hij daartoe in staat is - is op zich een kostbaar goed; het sterkt hem/haar en laat hem/haar voller in het leven staan. Maar, ik weet het, het is een moeilijk pleidooi.Een pleidooi waarin ik als vader tegenover mijn gehandicapte zoon, zelf niet in slaag het te houden.

( ik draag zelf met mijn echtgenote de zorg voor een tetraplege zoon, die van de nek af verlamd is, na een ongeval )

Chris Linsen schreef

mooi weergegeven Chris. Dit doet me weer stilstaan in het jachtige leven van vandaag.

Brigitte schreef

heel mooi en eerlijk geschreven.

anna berg schreef

Ontroerend eerlijk verhaal. Als je van iemand houdt, kies je bewust om man of vrouw te worden van. Als je met die persoon kinderen wil, kies je ervoor om ouder te worden en je probeert een goede vader of moeder te zijn voor de kinderen die je krijgt. Als je een gehandicapt kind krijgt, wordt het allemaal wat complexer. Het is niet het roze verhaal uit de boekjes. Zo ging het ook bij ons toen ons vierde kind ernstig gehandicapt bleek te zijn. Dat was niet onze keuze, maar van bij het begin kozen we ervoor om zo goed mogelijk voor hem te zorgen. We proberen voor onze vijf kinderen ons uiterste best te doen en daarnaast hebben we ook geleerd te mantelzorgen. Het is een taak die nooit stopt, maar die ons ook heel wat mooie momenten oplevert en die ons een wereld heeft doen kennen die ons voordien totaal vreemd was. Ik denk dat we toleranter en empathischer zijn geworden, meer mens, eigenlijk. Mantelzorgers leren wat belangrijk is in het leven: liefde geven en blij zijn als een kind als je ook wat terug krijgt.

VAN HECKE Gerda schreef

Zo herkenbaar, maar toch anders. Na het plotse overlijden van ons mama zo'n 10 jaar geleden nam ik er naast een full-time job, een gezin met een 13-jarige dochter, de zorg bij voor mijn papa. Betaalde hulp was onmogelijk, want samen met mijn twee broers stootte ik op een erbarmelijke financiële situatie bij mijn ouders die mij toen pas bekend werd. Waar de zuurverdiende centen naar toe zijn blijft, na tien jaar nog steeds een raadsel. Gesteund door mijn man, ging ik ervoor. Tijd voor mezelf was er nauwelijks, begrip bij mijn werkgever helemaal niet. We sloegen ons erdoor, ook al deed het vaak pijn te merken dat mijn broers het zich allemaal niet zo aantrokken en heel gemakkelijk voor zichzelf konden kiezen. Zou het eigen zijn aan vrouwen zichzelf weg te cijferen voor anderen?

Helaas betaal ik nu een zware tol; ik ben door problemen op het werk reeds meer dan twee jaar werkonbekwaam, aanvankelijk door burn-out, echter gepaard gaande met een zware depressie. De steun van mijn man heeft er me vaak doorheen gesleept toen ik het allemaal niet meer zag zitten. Op begrip kan je als mantelzorger heel weinig rekenen : 'je moet het maar niet doen' krijg je zo vaak te horen. Men heeft gelukkig veel mogelijkheden gecreëerd voor jonge ouders om via ouderschapsverlof zelf tijdelijk de zorg voor hun jonge kinderen op zich te nemen. Ik vrees dat het tijd wordt dat men, ook op politiek vlak en in werkgeverskringen ernstig gaat nadenken over mogelijkheden om aan oudere werknemers de mogelijkheid te bieden om gedeeltelijk of volledig de zorg voor (een) ouder(s) op zich te nemen. Niet iedereen kan een duur rusthuis betalen.

DOZ schreef

Reageer