Racisme hakt er vaak heel diep in

{$items.title}

“Ik ben Naima Charkaoui (41) en woon in de rand van Brussel. Mijn dochters zijn 13 en 10. Mijn vader kwam als jonge migrant (hij was 20 en actief bij KAJ) naar Roeselare in West-Vlaanderen. Hij leerde er mijn moeder kennen, die actief was bij VKAJ. Eens getrouwd, engageerde mijn moeder zich in Femma en mijn vader in de politiek. Hij werd de eerste allochtone schepen in Vlaanderen.  Ik ben opgegroeid met verhalen van Cardijn en de Beweging, heb me altijd verbonden gevoeld met dat engagement. De drang om er voor te gaan, dingen te veranderen en op te komen voor de zwakkeren, bepalen wie ik op vandaag ben.”

Mensen die in jou geloven doen je groeien

“Na het middelbaar wou ik eerst naar het buitenland. Ik vertoefde een jaar in Egypte. Daarna studeerde ik politieke en sociale wetenschappen studeren, niet om zelf in de politiek te gaan maar om te ontdekken hoe een samenleving werkt. Mijn eerste job was bij het Minderhedenforum. We startten met 1,5 personeelsleden:  ik als coördinator, mijn collega als halftijdse administratieve kracht. Ik mocht rond het zogenaamde integratiedebat bezig zijn en de stem van etnisch-culturele minderheden vertolken. Dat die stem van de mensen zelf kwam en breed gedragen was, vond ik geweldig. Dat ik directeur met meer dan 20 medewerkers kon zijn, had ik nooit gedacht. Maar ik kreeg kansen, aanmoedigingen en inzichten in wat ik kan en wat niet. Ik groeide in mijn functie en engagement, en kon grenzen verleggen.”

“Wie opkomt voor minderheden, moet vaak veel incasseren. Ik wou niet dat het me zou raken, maar toch lag het soms op mijn maag.”

Veel incasseren

“Bij het Minderhedenforum heb ik ook veel geleerd over mijn eigen identiteit. De meesten bekeken me als iemand met een migratieachtergrond, terwijl ik enkel een vader had afkomstig uit Marokko en een Vlaamse moeder, en vooral ben opgegroeid in een Vlaamse context. Als je opkomt voor minderheden moet je veel incasseren, al had ik het geluk dat de sociale media nog niet ten volle in opmars waren. Op een tweet kreeg ik ooit de reactie: ‘Jij met uw woestijngod.’ Ik dacht: van waar komt dat? Het feit dat ik geen moslima ben, doet dan zelfs niet ter zake. Ik wou niet dat het me zou raken, en toch lag het op mijn maag.” 

De voet tussen de deur

“Ik leerde ook over discriminatie in onderwijs, in huisvesting, op de arbeidsmarkt, en probeerde daarrond beweging te maken en het beleid te beïnvloeden. Ik heb altijd geprobeerd on speaking terms te blijven, de voet tussen de deur van de politiek te houden, maar tegelijk ook heel duidelijk te zijn over onze standpunten. Of er veel gelukt is? Inzake begrip voor en wetgeving rond holebi’s is er veel veranderd in onze samenleving, rond racisme is dat veel minder.”

“Het zijn vaak kleine racistische opmerkingen waardoor mensen met een migratieachtergrond hun zelfvertrouwen en hun vertrouwen in de samenleving verliezen.”

Racisme hakt er vaak heel diep in

“Racisme kan je vanuit veel invalshoeken bekijken. In mijn boek ‘Racisme, over wonden en veerkracht’ heb ik het over micro-kwetsingen. Kleine opmerkingen waardoor je beseft dat iemand je bekijkt als ’allochtoon’ of als een vreemde. Als iemand die er niet bij hoort! Zelf heb ik dat relatief beperkt meegemaakt en had daar relatief veel veerkracht tegen, maar als je constant zo’n boodschappen krijgt en geen tegenwicht kunt geven, heeft dat een grote impact  op je zelfvertrouwen en je vertrouwen in de samenleving. Dan word je argwanend en verstopt je eigen onzekerheid in een schild van agressie. In mijn boek probeer ik vanuit het kleine verhaal racisme als mechanisme bloot te leggen. Een voorbeeld? Ik was pas afgestudeerd in Gent toen iemand van een ngo me opbelde of ik een vervanging kon doen? Het was een fijn gesprek, tot die me zei: ‘Jij spreekt toch wel goed Nederlands.’ Ik dacht: waarom verbaast haar dat? Als open mensen al zo denken, welke reacties op mijn naam mag ik dan straks verwachten op mijn sollicitatiebrieven? Mijn strategie is vaak geweest, net zoals bij anderen, om in overdrive te gaan. Ik wou me bewijzen. Gelukkig dat ik toen snel werk heb gevonden bij het Minderhedenforum, of wie weet was ik in een depressie beland of een verbitterd mens geworden.”

Discriminatie niet slikken als zoete koek

“De hoofdinsteek van mijn boek is dat we veel meer aandacht moeten hebben voor de slachtoffers van racisme. Er gaat terecht aandacht naar de daders, maar wat met de slachtoffers die gewond achterblijven? Wat kunnen we voor hen doen? Wegduwen van racisme is geen optie, want dan wordt je rugzak zwaarder. Ik pleit er in mijn boek voor dat onze kinderen voldoende veerkracht ontwikkelen.  Mijn dochters krijgen weinig racistische opmerkingen, maar zijn wel gevoelig: als een leerkracht of een medeleerling een racistische uitspraak doet, reageren ze. Jommeke, en Suske en Wiske, staan bol van de stereotypen over Arabieren, Afrikanen en vrouwen. Mogen ze dat niet meer lezen? Toch wel, maar ze moeten dat niet slikken als zoete koek. De Miekes mogen evengoed op avontuur gaan. Idem dito voor het beeld van een regering met alleen maar mannen. Ik probeer mijn kinderen bewust te maken dat zoiets niet zomaar normaal is. Ik ben een feministe: ik ga voor gelijkwaardigheid en voor gelijke kansen tussen man en vrouw. Toen ik het Forum moest gaan vertegenwoordigen, was op verschillende vlakken een minderheid: ik was er als vrouw, ik was jonger dan 35, en ik had een migratieachtergrond.”

“De meeste mensen zijn tegen racisme, maar uiten dat nauwelijks. We kunnen beter de discussie aangaan, alleen dan kan er iets veranderen.”

De discussie aandurven

“Hét probleem vandaag is dat veel mensen tegen racisme zijn, maar dat niet durven te uiten. Ik pleit ervoor veel meer te reageren tegen racisme. Alleen op die manier kan er iets verschuiven. Hoe? Neem een groep van zes. Eén zegt iets, over ‘die vreemde’… Een tweede is het er totaal niet over eens, maar gaat de discussie niet aan. En de vier anderen? Als de tweede niet reageert, vinden ze de uitspraak van de eerste gemakkelijk normaal. Maar als de tweede zegt van: ‘Hallo, hier ben je me wel kwijt,’ dan kan er iets veranderen. Opgelet: dit wil niet zeggen dat we de angst die bij mensen leeft, moeten toedekken. Maar we moeten ook vooruit gaan, mensen confronteren. Wat wil je, een goede leerkracht met hoofddoek, of geen leerkracht? Een goede verzorgende met hoofddoek, of geen verzorgende?”

Tegen de stroom in

“Eigenlijk gaat het niet zo goed met de groep mensen met een migratieachtergrond. Sommigen hebben zich sociaal-economisch verbeterd. Maar je hebt een grote groep die in generatiearmoede is verzeild, het gewicht van hun kwetsuren al jarenlang dragen, en die afgehaakt, boos en verbitterd worden. Dat baart me zorgen. Ik pleit voor meer ontmoeting waar over racisme kan worden gepraat, en ik hoop op politici die perspectief bieden. Het discours waarbij de media en de politiek de rode loper uitrollen voor haat, door de angsten van mensen aan te wakkeren en mee te gaan in het zondebokdenken, maakt me ongerust.”

“Ik maak me vooral zorgen om onze kinderen. Bij de kinderrechtencoalitie en het kinderrechtencommissariaat leerde ik veel over kinderrechten, over kwetsbare groepen (bv. kinderen geplaatst in de jeugdzorg), en over de impact van racisme én van kinderarmoede op kinderen. We staan niet waar we moeten staan, de stroom zit tegen, er is nog zeer veel werk aan de winkel. In Europa zijn er 10.000 niet-begeleide minderjarigen verdwenen. En er blijven altijd maar kinderen verdrinken op de Middellandse Zee. Alsof een mensenleven niets waard is. Sinds 1 juli 2019 werk ik voor 11.11.11. Ik heb de behoefte om het ruimere plaatje te bezien. Armoede, migratie en klimaat, dat is niet iets van Vlaanderen alleen, maar van de hele wereld.”

Wie is Naima Charkaoui?

Naima Charkaoui is politicologe en werkt rond mensenrechten, kinderrechten en diversiteit. Ze werkte voor het Minderhedenforum, de kinderrechtencoalitie, het kinderrechtencommissariaat en sinds 1 juli 2019 voor 11.11.11.

Haar boek ‘Racisme, over wonden en veerkracht’ is een vurig pleidooi voor ondersteuning van de slachtoffers van racisme, met een focus op veerkracht, weerbaarheid en hoop. (Uitgeverij EPO)

 

Reacties

Chris Moerbeek schreef

Wat kan ik dit goed begrijpen

Zelf behoor ik ook tot die zwijgenden, omdat het gesprek altijd bitsig wordt als je daar een opmerking over maakt, heb ik geleerd te zwijgen al voel ik mij daar niet goed bij

Chris Moerbeek schreef

Wat kan ik dit goed begrijpen

Zelf behoor ik ook tot die zwijgenden, omdat het gesprek altijd bitsig wordt als je daar een opmerking over maakt, heb ik geleerd te zwijgen al voel ik mij daar niet goed bij

Chris Moerbeek schreef

Wat kan ik dit goed begrijpen

Zelf behoor ik ook tot die zwijgenden, omdat het gesprek altijd bitsig wordt als je daar een opmerking over maakt, heb ik geleerd te zwijgen al voel ik mij daar niet goed bij

Chris Moerbeek schreef

Wat kan ik dit goed begrijpen

Zelf behoor ik ook tot die zwijgenden, omdat het gesprek altijd bitsig wordt als je daar een opmerking over maakt, heb ik geleerd te zwijgen al voel ik mij daar niet goed bij

Chris Moerbeek schreef

Wat kan ik dit goed begrijpen

Zelf behoor ik ook tot die zwijgenden, omdat het gesprek altijd bitsig wordt als je daar een opmerking over maakt, heb ik geleerd te zwijgen al voel ik mij daar niet goed bij

Pieter schreef

Onbegrijpelijk dat rasicme de dag van vandaag nog bestaat. Onlangs nog in het nieuws geweest met Romelu Lukaku.

Reageer