Moeders zijn er overal

We namen de voorbije maanden afscheid van Helena, Jeanne en Maria. Hun gedachteniskaartjes met foto staan op onze kast. Drie authentieke vrouwen met een gelijkaardig  profiel: geboren rond 1930, moeder en ‘huishoudster’ van een groot gezin en een leven lang geëngageerd in de lokale gemeenschap. Altijd klaar met een vriendelijk woord, een luisterend oor  of een helpende hand. Zelf niet klagen en vooral niet (veel)  vragen.  Zo kende ik hen, zo klinkt het  in de getuigenissen  van de (klein)kinderen tijdens de afscheidsviering.

Als jonge beroepskracht van ACW (nu Beweging.net) en Vakantiegenoegens (nu Pasar) leerde ik hen kennen als ‘de vrouw van’. Hun mannen waren gedreven vrijwilligers en ik begeleidde de groepen waarin zij actief waren. Geen sinecure: als jonge vrouw mannen met jaren vrijwilligerservaring ‘begeleiden’. Maar daar gaat het nu niet over.  Tijdens bepaalde activiteiten zoals bijv. de Rerum Novarum-viering, andere feestelijke bijeenkomsten of acties, kwamen de vrouwen mee. ‘Achter een  sterke man, staat een sterke vrouw’ is geen loze slogan.  Ik herinner mij heel fijne gesprekken met deze en andere ‘vrouwen van’.  We zaten direct op dezelfde golflengte. Ze gaven me een warm en vertrouwd gevoel, iets moeder-dochter-achtig.  Dat had alleszins te maken met het feit dat ze sterk op mijn moeder geleken. Zij had ook dat profiel, maar woonde 80 kilometer verderop. Helena, Jeanne en Maria hadden zelf ook dochters en zonen, ongeveer van mijn leeftijd.

Dit type vrouw kwam ik ‘massaal’ tegen in de lokale KAV-afdeling. Dankzij hen en de jonge vrouwen (soms hun dochters) leerde ik in mijn nieuwe woonplaats mensen kennen. Dat  lokaal netwerk groeide doorheen jaren van wonen en (vrijwilligers)werken.

Als medewerker bij Femma krijg ik deze dagen de kans om weer in gesprek te gaan met o.a. deze KAV/Femma-pioniers. Als begeleidster van ‘Praatcafé: Mijn Femma vroeger en nu’ luister ik aandachtig en met veel interesse naar hun verhalen.  Ze hebben daar zichtbaar deugd van: herinneringen van KAV  ophalen en af en toe een link leggen naar Femma nu of naar de VKAJ, de jeugdbeweging waarin ze opgroeiden. 

Wie zijn zij? Wat doen zij? Wat drijft hen? (Zou Paul Jambers gezegd hebben.) Het zijn verstandige en wijze vrouwen; bij hen geen tekort aan IQ of EQ. De meesten kregen niet de kans om verder te studeren. De tijdsgeest was er niet rijp voor en/of de financiële middelen ontbraken in gewone arbeidersgezinnen. Uitzonderingen behaalden wel een diploma bijv. van onderwijzeres, verpleegster of secretaresse. Ze trouwden met een ‘goeie’ man, kregen vele kinderen en leefden nog lang en gelukkig. Het lijkt wel een sprookje. Dat zal het hier en daar geweest zijn, maar zeker niet overal.  Bekwame en getalenteerde jonge vrouwen, met een hele toekomst(droom) voor zich, zaten thuis ‘opgesloten’ met een rij kinderen en een berg huishoudelijk werk. Het kostwinnersmodel bracht met zich mee dat de man buitenshuis de kost moest verdienen voor het gezin terwijl de vrouw thuis verantwoordelijk was voor de kinderen en het huishouden. Vrouwen en mannen van het ‘type’ waarover ik het hier heb waren meestal beiden , deels apart, deels samen als vrijwilliger actief in het verenigingsleven en in de parochie.

Tot op vandaag getuigen deze vrouwen over de grote betekenis van KAV/Femma in hun leven. Onze organisatie was voor velen letterlijk een deur naar de buitenwereld. Een alibi soms om het huis even te ontvluchten. Bij KAV/Femma leerden ze over huishouding, opvoeding en relaties en over de wereld. Door de contacten en samenwerking met andere vrouwen leerden ze zichzelf beter kennen, ontdekten ze hun talenten  en oefenden ze hun sociale vaardigheden. Ze evolueerden en werden sterker. Geen wonder dus dat menige deelneemster aan praatcafés zegt: ‘Door KAV/Femma  ben ik geworden wie ik ben.’ Ik zoek naar een verklaring voor het feit dat deze vrouwen hun situatie accepteerden, dat ze er zelfs ‘gelukkig’ mee waren. Er komen antwoorden als: ‘Dat was toen normaal’, ‘Wij zaten allemaal in dezelfde situatie, we waren gelijk’ en ‘De liefde voor mijn gezin én mijn geloof.’

Helena, Jeanne, Maria, mijn moeder en zoveel andere vrouwen van die generatie waren mijn rolmodel. Ik keek letterlijk en figuurlijk naar hen op. Het werd me maar moeizaam duidelijk dat ik me eigenlijk niet volledig aan hen mocht spiegelen. De samenleving evolueerde. Ik kon hogere studies doen en vond een passende voltijdse baan waar ik me volop in engageerde. Hoe kon ik naast een 40-urige werkweek buitenshuis een ‘perfecte’  partner, moeder, huishoudster, mantelzorger, vrijwilliger en buurvrouw zijn? Waar zou ik de tijd vandaan halen?  Ook mijn dag telt maar 24 u.

Ook al waren voornoemde vrouwen geen perfect rolmodel voor een jonge vrouw  in het tweeverdienerstijdperk,  toch kon ik veel van hen leren:

  • Wat er werkelijk toe doet, verandert niet. Ze gaven hun waarden, rechtvaardigheid en solidariteit en al een tikkeltje duurzaamheid, door.
  • Je kan altijd verschillende rollen combineren, ook al lijk je nog zo sterk ‘gebonden’ aan één van die rollen. Ze ‘braken uit’ hun huishouden en leefden in de (lokale) samenleving. Ze maakten het verenigingsleven groot en zo sterk dat het effectief maatschappelijke impact had.
  • ‘Een huis bouw je met stenen, een thuis met mensen’. Met eenvoudige middelen en veel creativiteit en aandacht voor alle bewoners werkten ze aan een thuis. Het meest symbolisch is misschien de grote tafel waarrond ‘het leven zoals het is’ zich afspeelt.
  • ‘Je kinderen zijn  je kinderen niet ..’ (K. Gibran).  De samenleving evolueert en elke generatie, elke mens maakt zelf z’n keuzes.  Ze lieten hun kinderen studeren en gaven hen de vrijheid om een eigen leven uit te bouwen. Als goede opvoeders maakten ze zichzelf overbodig.

Het is overduidelijk dat de maatschappelijke context de positie en het leven van vrouwen (en mannen) bepaalt. Je kiest niet volledig zelf en individuele mensen treft geen schuld. Dat geldt voor vroeger én voor vandaag. KAV/Femma is straks al 100 jaar op de bres voor een goede combinatie van arbeid en zorg.

Neem zeker een kijkje op www.gerichtopevenwicht.be.

Reacties

Rita Van Den Heuvel schreef

Dit zou ikzelf hebben kunnen schrijven...

Dit verhaal is ook ons ( mijn moeder 90,ikzelf 65 en mijn dochter 43,kleindochter 13...) verhaal...

Mijn moeder eerst lid van Vkaj ,daarna huisvrouw en lid Kav vanaf t eerste uur,ikzelf Kav / Femma...

Moeder was 1 van de eerste vrouwelijke leden van t kerkkoor..

Enz enz...

Moeder zeer gedreven,een straffe madam, feministe in hart en nieren....

Dankzij die sterke vrouw die mijn moeder was /is ,ben ik en mijn dochter ,kleindochter kunnen worden wie we nu zijn..

Dankjewel !

( Moeder woont nu in een verzorgingstehuis ,dementerend ......en toch ,van tijd tot tijd zie ik nog een vleugje.......

Reageer