Een feministisch manifest

{$items.title}

Een paar jaar geleden vroeg een goede vriendin van de Nigeriaanse auteur Chimamanda Ngozi Adichie hoe ze haar dochtertje tot feministe kon opvoeden. Adichie schreef haar een brief met vijftien suggesties die kunnen helpen om een meisje te laten opgroeien tot een sterke, onafhankelijke vrouw. Lieve Ijeawele, of Een feministisch manifest in vijftien voorstellen is een versie van die brief in boekvorm.

Chimamanda Ngozi Adichie heeft drie bekroonde romans op haar palmares (o.a. Amerikanah), maar je kent haar misschien vooral van haar essay We should all be feminists, dat alle Zweedse 16-jarigen vorig jaar cadeau kregen. Of van haar inspirerende TED Talk, waarin ze zichzelf omschrijft als “a happy African feminist who does not hate men and who likes to wear lipgloss and high heels for herself and not for men”  - een gelukkige Afrikaanse feministe die mannen niet haat, die graag lipgloss en hoge hakken draagt, voor haarzelf en niet voor de mannen. Adichie staat bekend om de luchtige en humoristische manier waarop ze haar krachtige boodschap overbrengt. Dat is ook de stijl die ze hanteert in deze brief aan Ijeawele.

Adichie geeft haar vriendin 15 voorstellen die kunnen helpen bij de opvoeding van haar dochter. Moederschap mag niet haar enige kwaliteit zijn; als ze een compleet mens is, zal haar kind daarvan profiteren. De zorg voor dat kind moeten ze gelijk verdelen en haar man verdient geen speciale dankbaarheid als hij zijn deel van de zorg opneemt; hij doet gewoon wat moet. Ze mogen hun dochter nooit opdragen iets wel of niet te doen “omdat ze een meisje is”.

Adichie hecht veel belang aan taal. Ze raadt haar vriendin aan haar dochter van boeken te leren houden. “Boeken zullen haar helpen de wereld te begrijpen en te onderzoeken, haar helpen zichzelf uit te drukken en haar helpen bij wat ze maar wil worden.” Ze moet haar dochter ook leren kritisch te staan tegenover taal, want “taal is de vergaarbak van onze vooroordelen, onze overtuigingen, onze aannames”. Het is ook belangrijk dat ze met haar dochter over seks praat en daar vroeg mee begint. “Het is niet genoeg om te zeggen dat je een dochter wilt opvoeden die alles aan jou kwijt kan, je moet haar ook de taal geven om met jou te praten.

Het manifest van Adichie telt slechts 85 pagina’s en dankzij haar toegankelijke en heldere stijl heb je het  binnen de kortste keren uit.

Toch denk ik dat het niet in een donker hoekje van je boekenkast  zal belanden. Ik voorspel dat je het regelmatig nog eens zult doorbladeren om inspiratie op te doen, zelfs als je geen dochter hebt die je tot feministe wilt opvoeden.  Ook zonen kunnen tot feminist opgevoed worden!

Tot slot nog dit. Adichie geeft je geen garantie op succes. Zelfs als je alles uitvoert wat zij voorstelt, kan het toch anders uitdraaien dan wat je hoopte. “Van belang is dat je het probeert. En vertrouw altijd, boven alles, op je instinct, omdat liefde voor je kind je zal leiden.


 

Chimamanda Ngozi Adichie,
Lieve Ijeawele of Een feministisch manifest in vijftien voorstellen,
De Bezige Bij,
85 blz., 12,99 euro (e-book 7,99 euro).

Foto: ©Wani Olatunde

 

Heb jij zelf ook een suggestie hoe we meisjes (én jongens) tot feministen kunnen opvoeden?
Laat het ons weten in een reactie onder deze blog en misschien krijg jij binnenkort wel een exemplaar van het boek toegestuurd! De winnaars worden op maandag 12 juni na de middag geselecteerd en verwittigd via het ingevulde e-mailadres (niet zichtbaar voor andere bezoekers van de website).

 

Saar, Sanne en Sofie kunnen zich binnenkort laten inspireren door het boekje, proficiat!

Reacties

Ashley Noben schreef

Ik denk dat het altijd een goed idee is om het principe van "lead by example" te volgen. Ik heb alleen zonen, en ik vind het belangrijk om ook voorleesboeken te vinden waarbij ook meisjes een andere rol dan de 3 klassieke verhaalrollen vertolken (hulpeloze deerne, zachtaardige moeder, boze heks/stiefmoeder). Dat is geen gemakkelijke zoektocht helaas.

Katrien Merckx schreef

Het zit hem vaak in de kleine dingen. Zo zouden jullie de (én jongens) in de vraag "Heb jij zelf ook een suggestie hoe we meisjes (én jongens) tot feministen kunnen opvoeden"? " niet tussen haakjes kunnen zetten of vervangen door kinderen ;-)

Sofie De Braekeleer schreef

Ik heb een zoon van zeven jaar. Ik merk nu al dat kinderen uit het tweede leerjaar bezig zijn met 'wat kan en wat niet' voor jongens en voor meisjes. Dat gaat best ver. Toen er een briefje kwam met een open uitnodiging om bij het schoolkoor te gaan, bleek dat voor sommige jongens een 'meisjesding'. Ik heb toen heel lang met hem gebabbeld hierover. Ik heb hem uitgelegd dat het niet is omdat er toevallig meer meisjes in het koor zitten, dit 'dus' een meisjesding is. We hebben samen voorbeelden gezocht van goede zangers én zangeressen. Hij heeft voor het koor gekozen, omdat hij het zelf wou na ons gesprek.

Ook voor zijn verjaardagsfeestje zochten we een neutraal concept: spelletjes voor jongens én meisjes en probeerden we een enigszins gelijke verhouding jongens-meisjes uit te nodigen.

Op een dag kwam hij thuis met de opmerking dat paars niet kon als kleur voor jongens, want dat hadden sommige jongens gezegd. We hebben toen samen een omgekeerde redenering opgebouwd: als roze en paars enkel voor meisjes zijn, en je beschouwt rood en oranje als twijfelachtig, schieten enkel groen en blauw over voor jongens. Hij was het met me eens dat dat best belachelijk is: je sluit voor jezelf heel veel mooie opties uit. Zo kwam hij zelf tot de conclusie dat beperken gewoon 'omdat het hoort' vrijwillig je eigen keuzes inperken is, wat zonde is. Ook bij beroepen maakten we die bedenking: alle beroepen kunnen voor meisjes en jongens!

Ik merk dat het werken blijft. Af en toe moet de denkoefening opnieuw uitgevoerd worden. Maar het is het waard. Ik wil graag dat hij later ruimdenkend in de wereld staat en vooral: dat hij zélf bedenkt wat hij leuk vindt, wil doen, wil dragen, wil spelen, en niet enkel 'omdat het nu eenmaal zo hoort'. (Trouwens: 'zo hoort'... zegt wie??)

Sofie schreef

O, die wil ik wel!

Ik let erop dat ik nooit tegen mijn kinderen zeg dat iets voor meisjes of jongens is. Op het eigenste moment is mijn zoon met roos gelakte teennageltjes in sandalen met strikje aan het spelen in de crèche. En trots dat hij is!

Ook laat ik hen baas zijn over hun zoentjes. Als ze niet willen, dan willen ze niet. Zo wil ik hen leren dat ze hun eigen grenzen moeten respecteren en dat ze andermans grenzen moeten respecteren.

Veerle Bosman schreef

Ik heb een beetje moeite met de titel "opvoeden tot feministe".

Toevallig hadden we zondagavond een gesprek/discussie met onze dochters over seksisme. Zowel mijn oudste dochter als ikzelf hadden gedurende de werkweek te kampen gehad met enkele seksistische uitspraken. Ben je een feministe als je de klant/collega opmerkzaam maakt op zijn seksistisch gedrag? Voor mij ben je dan in de eerste plaats een assertieve, zelfbewuste vrouw/man. Want ja, ook mannen krijgen ook soms te horen "typisch een man". Mijn dochters hebben geleerd dat ze waardevolle personen zijn en hun papa heeft altijd zijn-even grote deel- gedaan, zowel in het huishouden als in de opvoeding.

Dit hebben wij getracht onze meisjes mee te geven, in woord en daad:

Zijn mannen en vrouwen hetzelfde? Neen, gelukkig niet! Zijn mannen en vrouwen gelijk(waardig)? JA, natuurlijk!!

Annie schreef

Enkele jaren terug werd de vriendin (21j) van mijn zoon(27j) onverwacht zwanger. Mijn kleindochter kwam ter wereld uit vrije keuze en gewenst door beide ouders. In die periode vroeg ik mijzelf heel dikwijls af, 'heb ik mijn zoon voldoende op zijn verantwoordelijkheid gewezen tijdens het opgroeien aangaande zijn aandeel voor de gevolgen van seksueel contact? Zijn vriendin gebruikte voorbehoedsmiddelen maar ze hadden niet gewerkt. Ik kon bij mijzelf vaststellen dat mijn denkpatroon dat meisjes en vrouwen hier nog altijd de grootste verantwoordelijkheid dragen of het voorzichtigst moeten zijn nog sterk leefde. Daarnaast maakte ik de bedenking dat net door het gebruik van de pil etc, opgroeiende jongens en mannen zich veel minder zorgen moeten maken dan vroeger als ze seksuele betrekkingen hebben. Hun leven is er een stuk gemakkelijker en vrijer door geworden. Ik heb ook een dochter en daar heb ik wel meer aandacht aan geschonken om te zorgen dat ze niet ongewenst zwanger werd. Eigenlijk had ik naar beide dezelfde voorlichting moeten geven met hetzelfde gevoel van verantwoordelijkheid indien het anders loopt. Jaren later heb ik het eens tegen mijn zoon gezegd dat ook al zijn er voorbehoedsmiddelen hij er evengoed bewust van moet zijn dat het misschien eens vergeten wordt of niet werkt. En dit dus niet enkel een vrouwenaangelegenheid is. Bij de ouders van zijn vriendin kon ik dan weer merken dat er nog heel sterk het patroon zat van 'hij heeft onze dochter zwanger gemaakt'. Hij werd daardoor niet echt aanvaard en ging zowat alles doen 'om het weer goed te maken'. Als er tijdens het opgroeien zowel naar een meisje als een jongen dezelfde boodschap en voorlichting wordt gegeven dan is er geen 'schuldvraag' in zulke situaties, moet er niets 'worden goed gemaakt' en wordt naar de beste oplossing gezorgd in gelijkwaardigheid.

Mia schreef

Ik sluit mij aan bij de commentaar van Ashley en zou zeggen "woorden wekken, voorbeelden trekken". De kinderen imiteren het gedrag van hun rolmodellen.

Resaarcle schreef

Door onze dochters én zonen van kleins af voor te lezen uit 'Good night stories for rebel girls', een boek dat 100 verhalen over échte vrouwelijke heldinnen - klein, groot, bekend en onbekend - verzamelde. Want hoe kunnen meisjes zelf heldinnen worden als de meisjes in de verhaaltjes die ze horen en zien altijd gered moeten worden door prinsen?

Coesens Edwige schreef

mijn eigen moeder kon wel eens zeggen over mijn vader,die

man kent aleen

aar zijn beroep en voor de rest moet ik zorgen. Hij kan niet en eënagel in de muur kloppen. en ze hadden nogeen gelijk ook. Maar net daardoor kregen wij een verkeerde boodschap mee.

Mannen kunnen heel veel dingen maar ze moeten er wel de kans toe krijgen.

sanne schreef

Oh die wil ik ook wel!

Ik hoorde onlangs: 'Ik wou dat ik een meisje was, dan kon ik een paraplu gebruiken.'

Dat is mijn doel: jongens en meisjes echt oprecht dezelfde kansen geven. Zowel de kansen van de meisjes als van de jongens uitbreiden.

Reageer