Een boze vuist naar de schoonheidsidealen

{$items.title}

Dik. Lelijk. Wijf. Het zijn woorden die keihard binnenkomen en dat is wat Anke Wauters (26) met haar debuutboek wilde doen. ‘Als iemand iets vertelt, ga je misschien luisteren. Maar als iemand je iets doet voelen, ga je het nooit vergeten!’ Anke heeft schoon genoeg van het schoonheidsideaal dat we voorgeschoteld krijgen en diept in haar boek het onderwerp op een eerlijke en compromisloze manier uit.

‘Sta mij toe meteen één ding op de goed gedekte tafel te gooien: ik ben dik. Zelfs als kind zeulde ik al meer kilo’s met me mee dan strikt nodig. “Ze zit goed in ’t vlees”, knipoogden oudere mensen schalks. En dan bloosde ik tevreden. Want als je vijf bent, kan je je amper inbeelden dat hoe je eruit ziet niet ok kan zijn. Ik was me er wel degelijk van bewust dat mijn lichaam niet volgens dezelfde hoeken was gedefinieerd als dat van de andere meisjes. Mijn lichaam is rond. Mijn lichaam is bol. Geen hoeken te bespeuren hier.’

Vorig jaar lazen we deze woorden in je blogbericht met de titel Dik. Lelijk. Wijf. Een bericht dat meer dan een half miljoen lezers raakte. Kan je nog even het vervolg van het bericht vertellen?
Anke: ‘De aanleiding voor dit blogbericht was een voorval dat zich afspeelde aan het zwembad. Ik studeerde nog en ik ging zwemmen. Niet omdat ik heel graag wilde afvallen, maar omdat ik graag de trap wilde blijven nemen zonder in ademnood te komen. Aan de ingang van het zwembad stuit ik op een luidruchtige groep jongens die net van een of andere gezamenlijke plonspartij komt. Ze zien er atletisch uit en ze lachen gemoedelijk, opgefokt door de adrenaline die ze net hebben gecreëerd. Wanneer de ogen van de leider van de groep, een gespierde jongen met kort getrimd blond haar, op mij vallen, wordt het stil. Ik probeer me langs hen te manoeuvreren en vergeet alle aanmoedigingen die ik nog geen halfuur geleden opsomde. De kerel staart me aan en vervolgens spreekt hij drie woorden uit, benadrukt door een punt na elk woord: ‘Dik. Lelijk. Wijf.’ Ik was daar zo door van slag, de wereld stopte even met draaien. Ik liep naar het toilet en huilde heel hard. Ik weet zelfs niet meer hoe lang ik daar gezeten heb. Die avond heb ik mij voor de allereerste keer in mijn leven in slaap gehuild omdat ik te dik ben. Daarna heeft het even geduurd vooraleer ik erover durfde schrijven op mijn blog. Niet omdat het zo spectaculair was, want het is iets dat elke dag gebeurt. Mensen die zulke verwijten naar hun hoofd gesmeten krijgen omdat ze een dik lelijk wijf zijn of een mager skelet. Ik wilde met dit bericht een boze vuist maken naar de schoonheidsidealen. ’s Nachts om twee uur gooide ik het stuk online op mijn blog en toen ik ’s morgens wakker werd, hadden al een half miljoen mensen dit gelezen. Mijn gsm ontplofte bijna van de reacties en de berichtjes. Waanzinnig.’

Kreeg je ook negatieve reacties?
‘Laat ons zeggen dat er massaal veel mensen reageerden op dit bericht. Ik kreeg superveel mailtjes van meisjes die zich herkenden in mijn verhaal. Natuurlijk kreeg ik ook negatieve reacties, maar die heb ik meteen verwijderd, vooral omdat ik mijn lezer wilde beschermen. Wanneer je een blogbericht gaat lezen waarin je jezelf herkent is het toch niet fijn om te stoten op haatreacties en andere negatieve comments. Mijn blog is mijn eigen kleine ruimte die ik zelf kan controleren, dus ik wil daar vooral een positief plekje van maken. Sinds het schrijven van dit blogbericht, trek ik mij verwijten en negatieve reacties veel minder aan. Er zal altijd wel iemand zijn die een mening heeft, niet altijd correct of positief, maar daar moet je je gewoon bij neerleggen, anders ga je eraan kapot.’

Je boek komt keihard binnen en is recht uit het leven gegrepen. Heeft het voor jou ook therapeutisch gewerkt?
‘Therapeutisch vind ik een vies woord. Het lijkt alsof je in het begin van je boek niet oké bent en op het einde alles hebt overwonnen. Als er één ding was dat ik niet wilde doen, dan was het dat. Het mocht geen overwinningsverhaal zijn en al helemaal geen dieetboek. Alles wat ik schrijf, is zelfrelativerend. Ik wilde mezelf vooral een plaats geven en hoop dat ik daarin geslaagd ben.’

Het is vooral een boek over zelfbeeld.
‘Alles staat of valt met het zelfbeeld. Met een fragiel zelfbeeld ga je jezelf tekort doen. Je gaat jezelf  niet de kansen geven die je zou willen, je gaat jezelf dingen ontzeggen zoals voedsel, aandacht en liefde. Het lijkt een banaal onderwerp maar we staan er niet genoeg bij stil hoeveel invloed een zelfbeeld heeft op het leven van mensen. Met het boek wilde ik het zwembadvoorval op een bepaalde manier achter mij laten.’

Ondertussen verschijn je in de media als rolmodel om te praten over dit thema en andere feministische onderwerpen. Wat is jouw feminisme?
‘Ik ben geen perfecte feministe maar eentje die ongelooflijk hard haar best doet. Ik ben een vrouw die op zoek gaat naar andere perspectieven en verhalen, ook al ben ik opgegroeid als blanke vrouw in een normaal gezin. Ik mocht gaan studeren en vond ondertussen een fantastische job. Dus mijn feminisme is niet zo representatief voor het feminisme van de samenleving. Daarom ga ik graag praten over feministische thema’s met vrouwen die ermee bezig zijn. Ik wil nog meer lezen over seksualiteit, vrouwen in armoede, alleenstaande moeders, enzovoort. Als ik een definitie moet geven, dan is mijn feminisme het volgende: Elke man of vrouw en iedereen daartussen, moet vrij zijn om te kunnen zijn wie ze willen zijn, zonder emotionele, sociale of maatschappelijke oordelen.’

En dat probeer je ook mee te geven met jouw verhaal?
‘Absoluut. Een eerste boek schrijven is niet zo gemakkelijk, zeker niet over zo’n moeilijk thema. Ik heb nu het gevoel dat het nog maar 10% zo goed is als dat het had moeten zijn. Toch is het geen wetenschappelijk boek, maar eentje dat recht uit het leven is gegrepen. Een gevoelsmatig boek met veel persoonlijke ervaringen. Als iemand iets vertelt, ga je misschien luisteren. Maar als iemand je iets laat voelen, ga je het nooit vergeten. Dat is wat ik wil bereiken met het boek.’

Waarom denk je dat we elkaar zo afrekenen op ons lichaam?
‘Ik ben geen professor dus ik kan daar geen sociologische uitleg aan geven. Toch denk ik dat we al heel lang via de media bepaalde ideaalbeelden voorgeschoteld krijgen waarvoor we heel gevoelig zijn en waardoor we denken dat alles en iedereen er mooi moet uitzien. We worden doodgeslagen met artikels over hoe we ons lichaam kunnen perfectioneren. Een acteur die te veel bijkomt, krijgt gegarandeerd een stroom aan negatieve commentaren over zich heen, een mager meisje is meteen een anorexiapatiënt. Daarom is het belangrijk dat de media andere beelden in de kijker zet. Transgenders, mollige dames en andere huidskleuren op de cover worden toch ook positief onthaald? Bodyshaming, of het hebben van ongepaste negatieve kritiek op het uiterlijk van iemand anders of op jezelf, is de norm en daar worden we ons nu pas van bewust.’

Denk je dat het fenomeen van bodyshaming verergerd is door sociale media?
‘Goh, bodyshaming is iets van alle tijden. Maar sociale media maken het gemakkelijker om anoniem andere mensen naar beneden te halen. Vorige week zette een meisje een foto online met haar okselhaar, een mooie foto waar spijtig genoeg een stroom aan negatieve reacties op volgde. Waarom? Omdat okselhaar afwijkt van het schoonheidsideaal terwijl dat meisje er juist heel gelukkig mee was en er een mooi statement mee wilde maken. Toch denk ik dat we op een kantelmoment zitten. Heel veel tieners bijvoorbeeld tolereren dit niet meer en gebruiken sociale media om positieve zaken in de kijker te zetten. Laten we alle ideaalbeelden, huidskleuren, lichaamsmaten … aan de kant zetten en elkaar aanvaarden zoals we zijn. Ik hoop echt dat het een positief verhaal wordt!’

In je boek heb je het vooral over vrouwen, krijg je ook reacties van mannen?
‘Tijdens het schrijven van mijn boek plaatste ik een oproep om ervaringen te delen. Daar reageerde slechts één man op, die later ook niet wilde dat ik zijn reactie in het boek plaatste. Over mannen en schoonheidsidealen bestaat er nog een groot taboe. Ik maak er mij terecht zorgen over. In mijn omgeving zie ik vrienden met eetstoornissen of mannen die zich niet goed in hun vel voelen, en dat maakt heel veel kapot. De basis ligt volgens mij bij de opvoeding. Jongens mogen niet huilen, alles wat niet stoer of mannelijk genoeg is, moeten ze afblokken. Ze moeten zich dominant opstellen ten opzichte van vrouwen en moeten met een mooie vrouw aan hun zijde naar buiten komen. Heel veel jongens en mannen gaan gebukt onder die stress en durven er niet over praten. Ik zou mijn boek ook heel graag geschreven willen zien door een man. Dat zou pas een eyeopener zijn!’

Je beëindigt Dik. Lelijk. Wijf. met prachtige woorden. ‘Het maakt niet uit hoe je eruitziet, je kan gelukkig zijn. Want geluk heeft niets te maken met de maat van je jeans of de kleur van je ogen.’ Durf jij op dit ogenblik zeggen dat je gelukkig bent?
‘Ik ben gelukkig met veel in mijn leven. Ik ben omringd door fantastische vrienden die mij helpen om mijn hoofd boven water te houden. Ik ben gelukkig omdat ik veel kansen krijg, omdat ik een toffe job heb, omdat ik mag praten over feministische onderwerpen in de media en omdat de mensen mij serieus nemen. Ik sta er veel te weinig bij stil hoe fantastisch dat wel niet is. Maar ik geloof niet in geluk als iets dat je kunt zijn of bereiken, geluk fluctueert altijd. Je zal nooit echt gelukkig zijn, maar daardoor ben je ook niet ongelukkig. Ik word gelukkig als ik dingen kan doen die mij energie geven, maar natuurlijk zijn er momenten waarop ik mij slecht voel. Ik doe heel hard mijn best om gelukkig te zijn en ben dankbaar voor het geluk dat ik heb in mijn leven.’

Zo mooi Anke. Hoe zou je later herinnerd willen worden als vrouw?
‘Dat ik een vrouw was die intens veel hield van mensen, en andere vrouwen kansen probeerde te geven. Dat vind ik heel erg belangrijk. Als vrouwen elkaar steunen, dan geraken we zoveel verder.’

Volg Anke via haar blog: www.ankeschrijfthetneer.com

‘Dik. Lelijk. Wijf. Over bodyshaming en zelfbeeld.’ is uitgegeven bij Borgerhoff & Lamberigts en is verkrijgbaar bij de boekhandel. Prijs: € 22,95

Reageer