Zou Jan Mulder een vrouw kunnen zijn?

Villa Sporza en Jan Mulder liepen gisterenavond warm voor de match van vandaag. Hij heeft zijn ‘lovers’ en ‘haters’, maar Mulder gebruikt de arena van de analysetafel als geen ander. Omdat al die analyse een dag voor de match na een tijdje gaat vervelen, begon ik in het boek ‘Vrouwen en macht’ van Mary Beard. Terwijl Jan Mulder het beste van zichzelf gaf en ik vorderde in Beard´s manifest, vroeg ik me af: "Zou Jan Mulder eigenlijk een vrouw kunnen zijn?"

Zou een vrouw de rol kunnen spelen die Jan Mulder aan de analysetafel opneemt? Mary Beard, professor Klassieke Geschiedenis aan Cambridge University, zou alleszins beargumenteren van niet.

Voetbal is een mannenzaak

Jan Mulder zou geen vrouw kunnen zijn omdat voetbal beschouwd wordt als mannelijk territorium.  Hans Vandeweghe verwoordt in zijn column dat "zijn voetbalschoentje wringt bij vrouwelijke analisten van een door mannen gespeeld en gedomineerd voetbal." Over onze nationale sport horen vrouwen blijkbaar geen analyse te maken en deze al zeker niet out loud te proclameren op nationale televisie. Vandeweghe is niet de enige die hier zo over denkt aan de commentaren bij het artikel te lezen.

Beard legt vanuit een historisch perspectief uit hoe diepgeworteld de mechanismen zijn die vrouwen de mond snoeren of weigeren hen serieus te nemen. Beard:

“Het maakt weinig uit welk standpunt je als vrouw kiest: als je je op traditioneel mannelijk territorium waagt, komen de beledigingen. Het komt niet door wat je zegt, maar simpelweg door het feit dat je het zegt.”

Dit laatste illustreert Vandeweghe wanneer hij snoeihard uithaalt naar Imke Courtois, één van de weinige en sterke vrouwen in voetballand: “Niet dat ze onzin verkoopt op televisie, want daarvoor wordt ze te goed gecoacht en beschermd door haar vaste aangever Karl Vannieuwkerke en beaamt ze meestal wat de anderen aan tafel vinden.”
Courtois wordt hier vakkundig getackeld. Dat krijg je als je als meisje wil meespelen. Gelukkig deelt niet iedereen zijn analyse.

Waarom Imke er wel mag zijn

Jan Mulder zou ook geen vrouw kunnen zijn omwille van zijn stijl. Cassant, vrank en vrij, grappend en grollend, hart op de tong: een dodelijke cocktail voor een vrouw die zich op publieke fora begeeft.
Imke Courtois mag er wél zijn. Letterlijk en figuurlijk, zo blijkt uit online commentaren. Letterlijk omdat "haar ogen een eigen televisieprogramma verdienen" (uiteraard wordt ze getaxeerd op haar uiterlijk), maar ook omdat je niet om haar expertise heen kan. Ze analyseert to the point. Ze is dus "wel ok", zolang ze geen fouten maakt en geen divagedrag – lees dat heerlijk "Mulderiaans" – vertoont. Courtois blijft tot nog toe als vrouwelijke analist een uitzondering. Iemand die "haar plek veroverde" in het voetballend mannenbastion. Alsof het om het breken van de macht gaat. Zij heeft een beheerste stijl en zal niet uit de band springen. Daar zou ze door de kijker op afgerekend worden.

Beard onderbouwt met verhalen uit de oudheid dat spreken in het openbaar exclusieve bezigheden en vaardigheden waren die mannelijkheid typeerden: "Vir bonus dicendi peritus", "een goede man, bekwaam in het spreken". Een vrouw die in het openbaar sprak, was in de meeste gevallen per definitie geen vrouw.

Beard motiveert in  haar boek ‘Vrouwen en macht’ dat er nu nog steeds in een vrouwelijke stem doorgaans geen expertise wordt gehoord, althans niet buiten de traditionele gebieden van specifieke vrouwelijke groepsbelangen.

Waarom zou Mulder een vrouw moeten zijn?

Ik ben ervan overtuigd dat er vrouwelijke ‘Mulders’ bestaan. In mijn vriendenkring spot ik alvast twee potentiële gevatte vrouwelijke voetbalanalisten. De vraag is of er nood aan is. Ik zou het wel een verrijking vinden moest de VRT-analistenpool wat diverser zijn samengesteld, maar ik ga zeker niet minder genieten van het voetbal omdat Mulder een man is.

Wat ik wel erg belangrijk vind en waarom ik Beards boek aanraad als vakantieliteratuur is dat zij in haar onderzoek focust op welke machtsdynamieken onze retorische activiteiten bepalen. Je afvragen of Mulder ook een vrouw zou kunnen  zijn, gaat over het gezag van het woord. Het gaat om macht. Beard:

“Ons mentale, culturele prototype van een machtig persoon blijft hardnekkig mannelijk.  Er bestaat geen prototypisch beeld van een machtige vrouw, behalve dan dat ze erg op een man lijkt.” 

Margaret Thatcher leerde haar stem een toonaard te verlagen en Merkel en Clinton trekken mantelbroekpakjes aan om zich aan te passen aan de mannelijke omgeving. Ze worden een beetje meer man om hun invloed te vergroten. Jammer voor hen, voor de politiek en voor ons allemaal. 

Hoe dan ook, genoeg analyse zo vlak voor de match! Go red devils! En laat de nabespreking achteraf divers en gekleurd zijn.

Reageer