Verbinding, remedie tegen wij-zij denken

{$items.title}

Breaking: Maya Hendrickx dood aangetroffen, vermoedelijk vermoord.
Dinsdag 19 februari – Antwerpen
23U09 – Steven Peeters

“Vanavond werd het lichaam gevonden van auteur, columniste en activiste Maya Hendrickx, schijnbaar vermoord, op vijftig meter van haar woning in Deurne. Hendrickx verkreeg faam door het succes van haar autobiografische boek Maya, zwart op wit, waarmee ze hoge toppen scheerde, en de gelijknamige film, die een Oscarnominatie in de wacht sleepte.
Ze had een vaste column in onze moederkrant Vandaag en was algemeen gekend als voorvechtster van de rechten van zwarten. Hendrickx stond erom bekend de blanke gemeenschap een geweten te willen schoppen door in debatten en opiniestukken te hameren op het onrecht dat de zwarte medemens aangedaan wordt. Haar signatuurkapsel, een grote afro, werd gekopieerd door vele jonge Afro-Belgen. Voorlopig wordt Maarten V. (34) aangehouden en in verdenking gesteld van moord. De man zou haar reeds maandenlang belaagd hebben met berichten met racistische en seksistische ondertoon, bevestigt het parket. Omwonenden alarmeerden de autoriteiten nadat ze een gil hoorden en een van de buren niet veel later het levenloze lichaam op de stoep terugvond. We wachten op verdere details van het parket.”

Einde citaat uit de thriller Black-Out van auteur Dalilla Hermans. De feiten in het boek zijn fictief. Niet echt gebeurd, maar toch geïnspireerd door eigen ervaringen van de auteur.

Dalilla Hermans is geboren in Rwanda en geadopteerd. Ze groeide op in een Vlaams kansrijk gezin. Toch werd ze in haar leven vaak geconfronteerd met haar zwarte huidskleur. Niet zelden kreeg ze te maken met uitsluiting, stereotypering en racisme. Als journaliste, columniste en bekend gezicht maakt ze racisme en discriminatie bespreekbaar. Ze uit zich kritisch in haar columns en commentaren, ze raakt taboes en gevoelige onderwerpen. Zwijgen over discriminatie of relativeren van subtiele uitsluitingsmechanismen helpt de samenleving niet vooruit helpt, volgens Hermans. Ze legt de zere plekken bloot en kaart onrecht aan.

Black-Out is Hermans’ eerste fictieboek voor volwassenen. Het gaat over de moord op een jonge activiste. Het land staat in rep en roer en iedereen heeft zijn mening klaar over de moordenaar: een jonge man die het internet misbruikt om boodschappen van haat en racisme te verspreiden. Het boek vertelt niet het verhaal van de activiste maar dat van de schijnbaar doodnormale jongen die achter zijn computerscherm verandert in een misdadiger. Een spannende thriller. 

Dalilla Hermans krijgt in het echte leven veel te maken met harde reacties naar aanleiding van haar kritisch denken en haar strijd tegen racisme. Dat gebeurt vaak via sociale media. Ze kreeg een tijdlang veel haatmail, vaak van mannen, die haar mening niet duldden en dat uitten met bedreigingen, racistische en seksistische uitlatingen. De stroom van haatberichten naar haar persoon liet haar niet onberoerd. Om beter om te kunnen gaan met haar angst en verontwaardiging, besloot ze contact te zoeken met de mannen die haar bedreigden. Ze wou te weten komen wat iemand drijft om zo haatdragend te zijn en dit te uiten met gewelddadige, intimiderende taal. Ze stelde haar belagers de expliciete vraag ‘wat is er met jou aan de hand, wat maakt dat jij mij zo hard aanpakt, van waar komt jouw haat?’. Haar nieuwsgierigheid en empathische houding lokte veel reacties uit. De schrijvers van haatboodschappen bleken elk hun specifieke verhaal te hebben. Kwetsuren die te maken hadden met uitsluiting, eenzaamheid of zich afgewezen voelen. En daar gaven ze uiting aan op een uiterst pijnlijke manier. Door iemand anders kapot te willen maken. Deze toenadering was onbedoeld de voorstudie voor haar thriller.

Door met haar haatdragende ‘internettrollen’ in gesprek te gaan deed Dalilla Hermans een belangrijk gebaar. Ze hanteerde de basisbeginselen van verbindende communicatie. Ze zocht contact en verbinding en probeerde de persoon te begrijpen die met getrokken zwaard tegenover haar stond. Zo kwam ze dichter bij de leefwereld van haar tegenstander en kon ze plaatsen dat iedereen zijn eigen verhaal heeft. Streven naar verbinding, ook al ben je het oneens, brengt je dichter bij de andere. Dat zorgt voor begrip en overstijgt het gelijk en het ongelijk. Door luisteren en begrijpen, ook al verschil je radicaal van mening, geef je polarisering en wij-zij denken geen kans. Dalilla Hermans benoemt het als volgt: ‘Niemand is een heilige of een duivel’.  En dat is ook het punt dat ze maakt in haar boek Black-Out.

Leven in diversiteit en meningsverschil brengt grote uitdagingen met zich mee en is niet altijd een rooskleurig verhaal. Ermee aan de slag gaan en het verschil erkennen, zonder de verbinding te verliezen is een belangrijk handelingsprincipe van de inclusieve samenleving. Zonder oordeel nieuwsgierig blijven voor wie anders is, legt bloot wat mensen verbindt, niet wat hen scheidt.

Dat is ook Femma’s kijk op de samenleving. Wij geloven stellig dat alle mensen verbinding nodig hebben in een superdiverse en polariserende samenleving die we samen moeten maken. Verbinding, ontstaan door verwondering en gemeenschappelijke hoop, is de remedie tegen wij-zij denken.

Reageer