Marie-Jeanne Van Parijs en Els Van Doren: zoeken naar zin

{$items.title}

“Kom maar bij ons thuis,” had Marie-Jeanne meteen voorgesteld. En thuis blijkt een klein paradijs: een huis (door haar man zelf gebouwd, vertelt Marie-Jeanne later trots), omringd door bomen, bloemen en vogels. Op de tafel een overvloed aan koekjes, pralines en snoepjes. Op gulheid en gastvrijheid wordt hier duidelijk niet beknibbeld. Marie-Jeanne (73j) was jarenlang pastor bij KAV en later verantwoordelijke zingeving bij Femma. Els (46j) is proost bij de Chiro. Allebei zien ze er stukken jonger uit dan ze zijn. Zou dat komen door hun engagement?

Twee levens vol engagement

Uit wat voor gezin komen jullie? Marie-Jeanne: “Ik kom uit een eenvoudig gezin en heb geen scholing gehad, ik heb op de naaischool gezeten in ’t dorp. Ik heb daar veel  leute gehad maar zelfs nooit leren naaien. Op mijn zeventiende ben ik in de fabriek gaan werken, bandwerk, onderdeeltjes van televisies in elkaar steken. Dat was vanuit de inspiratie van VKAJ en Cardijn:  in de fabrieken moest het gebeuren. Om de maand kwamen we bijeen met de Kajotsters. Ik ben vrijgestelde geworden van de VKAJ en heb veel vorming gevolgd. De levensschool heb ik wel gehad, dat was schitterend. Ik kreeg veel vrijheid van thuis. Het leven is voor mij opengebroken in de VKAJ. Wat zou ik anders gedaan hebben? Naaien?” Ze moet er bulderend om lachen.  Heb je dat jammer gevonden, dat je geen opleiding hebt gehad? “Een beetje wel. Dat is toch een leemte. Maar ja, ‘t is zo gegaan hé. En je kon je optrekken aan sterke figuren in de jeugdbeweging en de KAV gelijk Maria Meers en zoveel anderen, grote inspirerende figuren, die waren er toen hé. Ik ben heel actief geweest in Femma en heb daar rap verantwoordelijkheden gekregen. Later heb ik gezinswetenschappen gevolgd en raakte meer geëngageerd in lesgeven en vormingswerk. En dat doe ik nu nog. Ik heb veel  sociaal werk gedaan, niet veel verdiend, maar wel een heel rijk leven gehad. Een vol leven, een boeiend leven!” Els: “Mijn ouders waren allebei al heel geëngageerd. Mijn vader is bijna tot het einde arbeider gebleven, mama had een buurtwinkeltje, wat vaak meer sociaal kantoor dan winkel was. Mijn vader is jong  gestorven,  mijn moeder was op haar 46-ste al weduwe. Dat was een grote klap. We hielpen vroeger thuis al mee, maar op engagement stond geen grens. Al van in secundair onderwijs deed ik vrijwilligerswerk. Ik wou toen al iets met zingeving doen. Maar ik dacht dat ik daarvoor naar het klooster moest gaan en zo devoot was ik nu ook weer niet!’ Schaterlach! En dan besloot ik: ik doe sociale school en dan kan ik in mijn vrije tijd met zingeving bezig zijn. Nadat ik afstudeerde ben ik beginnen werken op de jeugddienst van het bisdom. Maar toen de thema’s waar we mee bezig waren jaar na jaar smaller werden en op de duur enkel nog vanuit louter christelijke traditie bekeken werden, vond ik mijn plaats daar niet meer. Ik ben nog een tijdje ziekenhuispastor in het  Stuyvenbergh ziekenhuis in Antwerpen geweest en daarna dus proost bij de Chiro. “

Pastor en proost

Wat betekenen die titels voor jullie? Marie-Jeanne: “Ja, pastor heette die functie bij ons in de KAV, toen werd je nog door de bisschop aangesteld. Maar die tijden zijn voorbij. Als pastor was je op zoek naar wat voor onze vrouwen diepgang en zingeving kon betekenen, een zinvoller, hoopvoller leven,  met vooral meer verbinding. We hebben zo hele toffe dingen gedaan: vredeswakes, uitwaaitochten in de natuur, gespreksmomenten…Het verschil met vroeger is dat je nu zoekt. Vroeger had je een vast stramien, nu ga je samen op zoek. De maatschappij is zo veranderd, is zo complex, de tijd is voorbij dat je kunt zeggen: zo is ’t. Nu is het zoeken.”

En wat betekent proost? Els: “Mijn antwoord hangt af van de context. Als ik vermoed dat mensen niks weten over jeugdbeweging of vormingswerk, dan zeg ik altijd dat ik voor de jeugdbeweging werk en gespecialiseerd ben in moeilijke gesprekken. Als er iets ergs gebeurd is, een jongere die in een weekendongeval omkwam of een zelfmoord of zo, dan is dat voor de leiding - toch dikwijls meisjes en jongens van nog maar 19, 20 jaar die nog niks ergs hebben meegemaakt- heel lastig om te weten wat ze op zo’n moment moeten zeggen of doen. Dan neem ik contact op en dan kan ik hen ondersteunen. Maar als iemand wel thuis is in dat wereldje, dan zeg ik heel fier dat ik nationaal proost ben bij de Chiro. Ik ben heel blij dat  ze die functie in de Chiro zo zijn blijven noemen. In veel lokale groepen is er geen proost meer, of geen proost die echt nog betrokken is bij de groep. Soms komt de pastoor nog ’s een mis doen op kamp, maar dat is heel uitzonderlijk. De tijd dat de onderpastoor nog mee op bivak ging is helemaal gepasseerd.“

Hoe was het voor jou Marie-Jeanne toen je niet langer pastor werd genoemd maar verantwoordelijke zingeving? “Het speet mij niet dat die pastor eraf was. Omdat die naam zo beladen werd. Omdat er vanuit de kerk niet naar de mensen en het leven werd geluisterd. We hebben zoveel pogingen gedaan, ook in de parochies, om te zeggen wat er leefde onder de mensen, we zijn heel actief geweest rond de plaats van de vrouw in de kerk, maar ze ‘bougeerden’ niet. En dan doe je ’t zelf hé, waardoor we heel eigentijds en heel vrij zelf op zoek konden gaan. Het instituut is veel te veel met zichzelf bezig. Ik wil me daar niet meer mee vereenzelvigen.” Els: “Eind jaren negentig is dat in de Chiro een zoektocht geweest: wat is dat nu, zingeving en inspiratie, waar halen mensen die ‘zin’? Daarvoor was dat uitdrukkelijk christelijk, al kreeg dat vanaf de jaren zeventig al wel een eigentijdse vertaling. We zijn dan bij vier ervaringen  gekomen waar je zin of onzin ervaart: verbondenheid, verwondering, verontwaardiging en onmacht. En daarrond reiken we verhalen aan uit alle windstreken, zodat iedereen zich er in kan herkennen. De Joods-Christelijke traditie is daarin zeker niet het kleine broertje geworden, maar is niet meer het enige exclusieve verhaal. Maar het klopt wel wat je zegt: het is omdat ze niet luisterden dat de afstand tussen de officiële kerk en de jeugdbeweging en ook andere verenigingen relatief groot geworden is. Toen ik proost werd bij de Chiro, kreeg ik nog een kaartje van een pastoor waarop stond dat het goed was dat ik ‘de jongeren wat meer naar de kerk zou brengen’. Tja, dan moet de kerk toch wat meer aansluiten bij de vragen en de leefwereld bij de jongeren. Ik bedoel niet dat je een fuif moet organiseren om 11u in de zondagsmis. Maar de taal en de stijl die de kerk nu hanteert, sluit niet bij hen aan. Niet alleen bij jongeren trouwens, ook bij mensen van vijftig, zestig.” “Jammer genoeg hé, werpt Marie-Jeanne ertussen “moesten ze meer van de evangelische waarden kunnen realiseren, ’t  zou beter gaan in onze maatschappij. Ze hebben de trein gemist.“

Nog altijd evangelisch

Wat jarenlang zowel bij de Chiro als bij de KAV vanzelfsprekend was,  bleef dat niet langer?  Marie-Jeanne: “Mensen van onze leeftijd die kennen de verhalen uit de bijbel en het evangelie nog, ook al praten we daar misschien niet meer zoveel over. Nu is dat niet meer zo. Nu kunt ge niet meer van bovenuit zeggen: het staat in het evangelie. Je moet van onderuit beginnen, vanuit de  beleving  en dan kan je duiding en verdieping geven. Ze moeten het voelen, anders blijft het theorie. Veel van onze vrouwen kwamen zelf uit de VKAJ, waren vanuit hun geloof sterk geëngageerd naar mensen en dat dragen we wel nog altijd mee: dat niet opgeven, zoeken, aandacht voor de zwakkeren…  Als je ziet wat vrouwen voor mekaar doen, hoe ze naar mekaar kunnen luisteren en mekaar steunen als iemand het moeilijk heeft, dan is dat eigenlijk heel evangelisch. Er zijn niet veel plaatsen meer waar je nog kwetsbaar kan zijn, waar je je verdriet kan laten zien. ’t Is allemaal van ‘wow’ en ‘grote mond’. Dat is voor mij het belangrijkste in ’t leven, solidariteit, mekaar graag zien. En daar staan veel voorbeelden van in de bijbel, maar dat staat nu veraf hé.” Els: “Een aantal thema’s die in de beginjaren van de Chiro heel uitdrukkelijk kerkelijk, bijbels waren, zijn er nu nog, maar mensen zien nu dat verband niet meer. De aandacht voor de zwakkere, zorgen dat iedereen mee kan doen in de Chiro, dat is heel evangelisch.“

Is het een grotere uitdaging , om vanuit een organisatie met heel duidelijke katholieke, christelijke wortels, actief te zijn rond zingeving in de wereld van vandaag? Els: ”Ik weet niet of het een grotere uitdaging is, maar ik denk wel dat zingeving op zich minder vanzelfsprekend geworden is. In mijn klas deed nog iedereen zijn plechtige communie, dat is lang niet meer zo. Helemaal in het begin was Chiro de kinderen van straat houden en ze opvoeden tot goede ‘christene’ jongens en meisjes. En het spel was dan de methode. Maar dat perspectief is veranderd: het doel is het spel en de kinderen en jongeren staan nu centraal. Ik snap dat de kerk bezorgd is om haar voortbestaan, maar mensen en jongeren accepteren niet meer dat vanuit de kerk wordt gezegd: en nu moet ge dit vinden en dat geloven.” Ik hoor ontgoocheling bij jullie beiden. Els: “Ja. Ik heb geen spijt om het instituut op zich, dat is maar een constructie. Maar ik vind het spijtig dat zoveel waardevolle verhalen uit de bijbel, die nog wel inspirerend kunnen zijn, nu niet meer herkend worden. En dat nu alles opzij wordt gezet, alsof de kerk nu samenvalt met de schandalen van de laatste jaren. Terwijl er vanuit het geloof binnen de christelijke beweging ook zoveel positieve dingen in gang zijn gezet. Niet enkel door mensen maar ook structureel door organisaties. Dat doet zeer aan mijn hart omdat ik zoveel goeie voorbeelden heb gezien. Dat kan ik allemaal niet weggooien, dat is een deel van mij.”

Hoe was het voor jou Marie-Jeanne toen de naam van KAV, de kristelijke arbeidersvrouwen veranderde in Femma? Ze aarzelt. “Ik moest er een beetje aan wennen. Dat was een naam die daar opeens was. Nu zeggen ze:  Femma staat voor ferme, enthousiaste vrouwen met ambitie, dat plakken ze daar nu aan. Tja. Femma, dat klonk wel. Maar ’t was precies een beetje te licht in het eerste aanvoelen. Maar aan de andere kant, ‘t is de Femma van nu die het maakt, ge moet daar niet over blijven zeuren. Zolang er maar inhoud is, een beetje ziel, binnenkant, diepgang. Goed bij Femma dat ze ook bezig zijn met thema’s als vluchtelingen en armoede, andere culturen. Dat is heel belangrijk, dat is ook verbinding. In de tijd kregen wij nog naar ons voeten omdat we in de KAV opkwamen voor Oxfam. Want dat was links hé!”

We zijn er nog lang niet

Hoe belangrijk is het thema vrouw in jullie leven? Marie-Jeanne: “Heel belangrijk! Er zijn zoveel vrouwen opgestaan, zoveel die verantwoordelijkheid hebben opgenomen en die een rol in de samenleving hebben gespeeld. Ik blijf het ook belangrijk vinden om enkel met vrouwen samen te komen. Dat is toch anders. Die vrouwenvriendschappen, dat is zo waardevol. Els: “Ik denk dat het werk nog niet klaar is, niet enkel voor vrouwen, er zijn nog bevolkingsgroepen die geen recht wordt gedaan. Maar als je de ondervertegenwoordiging ziet van vrouwen op plaatsen waar er beslissingen vallen, dat klopt niet hé! Ik ben ook voor quota in bepaalde organen, tot het vanzelfsprekend is. En ik stem vrouw omdat er nog altijd achterstand is. Ik wil niks slechts zeggen over mannen, helemaal niet, maar er is nog altijd een onevenwicht. “Marie-Jeanne: “Als je als vrouw je rechten niet neemt, dan krijg je ze niet, je moet er voor opkomen. Femma en de vrouwenbeweging zijn daarin heel belangrijk geweest.” Els: “In de jaren 70 hebben we bij de Chiro echt gestimuleerd dat groepen gemengd werden, omdat toen alles nog apart was. Nu stimuleren we dat niet meer als zodanig omdat nu alles gemengd is en het ook fijn kan zijn om ’s iets met jongens of meisjes apart te doen. De grote helft van de groepen is nu gemengd.” Marie-Jeanne: “Als je onder vrouwen bent bij wie je je vertrouwd en veilig voelt, dan kan je kwetsbaar zijn en dan krijg je het echte leven. Daar ben je echt mens bij mekaar. Ik heb zelf zo’n goeie vriendinnen, dat is toch anders praten, zo onder vriendinnen. Allee, ik zie ook mannen graag hé…”  Vreemd hé, dat we dat dan als vrouw er meteen erbij zeggen? Algemeen gelach!

Wat zou je jonge vrouwen van nu willen zeggen? Marie-Jeanne: “Dat ze hun eigen verhaal schrijven, dat ze hun eigen weg gaan, dat ze van betekenis zijn voor anderen. Dat heeft alles met geluk te maken, dat ze het leven ook van binnen uit kansen en zin geven.“Els: ”Ik zou hen willen zeggen: zoek waar jouw schat is, wat jou gelukkig maakt en zoek niet te ver, blijf oog hebben voor kleine mooie dingen. Ze moeten hun eigen pad kiezen, maar verbondenheid is net zo belangrijk.” En wat wensen jullie Femma en de vrouwenbeweging toe?  Els:” Nog 100 jaar enthousiasme! En veel vrouwenkracht! Marie-Jeanne: “Het zou goed zijn als Femma die brede waaier blijft bespelen, van maatschappelijke thema’s tot hobby’s’ en fundamentele dingen, zingeving. Weet je, wij hebben met Femma al zoveel jaren gelden campagne gevoerd tegen plastic. Nu zijn het jongeren die ons inspireren.”

We zijn ruim twee uur verder  en uitgepraat zijn ze allebei nog lang niet, maar andere plichten roepen.  Tot op de laatste minuut is Marie-Jeanne nog vol goede zorgen: “ Wil je nog een taske soep? Ga je de weg naar huis gemakkelijk terugvinden?”

Reacties

Robberechts Rita schreef

Krachtige woorden Marie-Jeanne en Els. Een sterk ontledende blik naar het verleden. Maar met dit bagage is de toekomst hoopvol.

Proficiat en vooral dank aan jullie beiden, om deze wijsheden met ons te delen maar ook voor de jarenlange inzet in Femma/KAV en in Chiro. Leve de Zingeving , zou ik zeggen.

Det Van der Meeren schreef

Mooie getuigenissen Marie-Jeanne en Els. Inderdaad: 'er zijn voor mekaar - in solidariteit - in de zorg dat 'iedereen' mee is en mee telt in alle lagen van onze maatschappij en over alle rechtvaardige religies heen - in verbinding mét, vóór en dóór vrouwen én mannen en kinderen - samen verantwoordelijkheid nemen en mekaar daartoe oproepen - en open oor, open hart en handen en voeten gebruiken voor al wie kwetsbaar is... Dát is evangelisch, dat is zin- vol bezig zijn...

Mooi, mooi! Dank!

Deman Chantal schreef

Zeer mooie getuigenissen

Bedankt dat jullie zich zo hebben gengageerd,

Een voorbeeld voor vele jongeren in femma en in de Chiro,

Ikzelf heb 4 kleinkinderen, Chiro fanaten,3 leiders

Solidariteit en sociaal engagement zijn zeer belangrijk in deze tijden .

Christa schreef

Innig mooi artikel. Marie-jeanne heeft voor altijd een speciale plaats in mijn hart . Dank je

Christa schreef

Innig mooi artikel. Marie-jeanne heeft voor altijd een speciale plaats in mijn hart . Dank je

Maike schreef

Marie-Jeanne leren kennen in De Panne !

Haar lach gaf mee steeds meer kracht om een hele dag door de duinen te stappen.

Wat ik dacht niet te kunnen is daar haar toch gelukt en ik ben er haar nog altijd dankbaar voor !

Niet alleen haar woorden maar ook haar uitstraling heeft mij kracht en moed gegeven.

Mariette Gerits schreef

Ik heb Marie-Jeanne mogen ontmoeten in De Panne in

2010, in oktober 2008 was mijn man na een korte ziekte

zelf uit het leven gestapt.

Marie-Jeanne, Christine en Mieke zal ik nooit vergeten want zij hebben mij terug op weg gezet om mijn leven weer in handen te nemen. En het is inderdaad voor ook zo dat het onder vrouwen samen-zijn heel veel deugd doet, het samen delen werd voor

mij althans een samen helen.

Ik zal de Heer altijd dankbaar blijven dat ik deze KAV dames

toen heb mogen ontmoeten op een moeilijk moment in mijn leven.

Canniere jeannine schreef

Dag allemaal,

Twee fijne, geëngageerde dames. Mooie getuigenissen, ik kan mij daar volledig in vinden. Marie-jeanne, ik heb het geluk gehad om samen met jou op pad te gaan en je voelt de positieve kracht die van jou uitgaat heel goed aan. Ook de warme, oprechte interesse in je medemens komt sterk tot uiting in een gesprek. Je inspireert veel vrouwen en ik hoop dat we elkaar nog regelmatig gaan ontmoeten. Jullie liggen aan de basis van de colavriendinnen

Martine Busschaert schreef

Proficiat Marie-Jeanne en Els voor jullie jarenlange inzet. Ik zie de gezelligheid tijdens het interview zo voor me. Dit is nu eens Marie-Jeanne zoals ze is, altijd goedlachs maar met veel diepgang.

Reageer