Eenzaamheid, een individuele en collectieve opdracht voor elk van ons

Eenzaamheid is een groot probleem in onze samenleving.  Iedereen kan ermee te maken krijgen, ongeacht geslacht, leeftijd en achtergrond.  Relaties met andere mensen dragen bij  tot geluk, gebrek aan ‘naasten’  vergroot de kans op eenzaamheid. En als dit naar gevoel een tijd aanhoudt, kan dat leiden tot lichamelijke- en psychische ziekten.

Uit recent onderzoek blijkt dat mensen die beroep doen op thuiszorgdiensten zich veel eenzamer voelen dan de gemiddelde Belg. Ze kijken uit naar de komst van de hulpverlener. De concrete hulp, maar vooral het praatje, doet hun goed.

Vonk3, het onderzoekscentrum van de Thomas More-hogeschool, dat praktijkgericht onderzoek doet naar kwaliteitsvol ouder worden en Thuiszorg Kempen, presenteerden  de resultaten van recent onderzoek.  Sociaal.net bracht ze naar buiten.  Meer dan de helft van de thuiszorgcliënten voelt zich sterk emotioneel eenzaam en 35% is sterk sociaal eenzaam. Veel van de bevraagde thuiszorgcliënten combineren meerdere risicofactoren voor eenzaamheid: ze zijn ouder, wonen alleen, werken niet en hebben zorg nodig. Ze geven aan dat meer sociale contacten hun eenzaamheid zou oplossen.  Experts zeggen daarover dat meer mensen zien goed is, maar niet volstaat.

Wie emotioneel eenzaam is mist vooral hechte relaties met anderen.

Hulpverleners in de thuiszorg vormen dus een belangrijke schakel in de preventie en de aanpak van eenzaamheid van zorgbehoevende ouderen. Uiteraard is hun eerste opdracht  bepaalde diensten verlenen: medische verzorging, huishoudelijke taken, poetswerk, maaltijdbedeling, ...  Precies de manier waarop ze dit doen, ervaart de cliënt als een meerwaarde:  mét een luisterend oor, een babbeltje en een beetje menselijke warmte.  Ze zijn ‘present’: aanspreekbaar, aanklampbaar en medemenselijk, zou Andries Baert zeggen.

Present zijn vergt kostbare tijd  en voor de cliënt mag het contact altijd langer duren. 

Echt luisteren en toch weer tijdig en mooi afronden  is een hele kunst. Ik herinner me dat ik als tiener  wekelijks ging poetsen bij mijn bejaarde oma. Ze maande mij aan om regelmatig te rusten, iets te drinken of te eten.  Ik was helemaal niet moe en vond dat m’n werk op die manier niet vooruit ging. Toch deed ik wat zij mij vroeg: zet je even, luister naar mij, vertel me iets, ... Pas veel later begreep ik dat ze dat veel sterker apprecieerde dan een proper huis.

Hulpverleners  zijn beslist niet de enigen die verantwoordelijkheid dragen voor het  algemeen welbevinden van zorgbehoevende ouderen. Het is een individuele- en collectieve opdracht voor elk van ons:

  • Oefen je in  empathisch luisteren en fijne ontmoetingen met diverse andere mensen. Bouw je persoonlijk netwerk uit, onderhoud het, investeer tijd en energie in relevante anderen.  Dit is een levensopdracht . Je begint eraan als kind en je plukt er een leven lang de vruchten van.
  • Wees alert voor signalen van eenzaamheid bij mensen uit je omgeving. Besef dat een praatje het verschil kan maken. Wie zich verder wil verdiepen in het fenomeen eenzaamheid en de aanpak ervan kan hiervoor sinds kort gebruik maken van een online werkboek ‘Oog voor eenzaamheid’. Toegankelijke informatie, concrete oefeningen en inspiratie. Direct toepasbaar in de dagelijkse praktijk. Een realisatie van Vonk3, Thomas More m.m.v.  de Koning Boudewijnstichting.
  • Realiseer je dat het middenveld in het algemeen en het verenigingsleven in het bijzonder een krachtige dam vormt tegen eenzaamheid. Als je aan vrijwilligers en leden van Femma vraagt wat Femma in hun leven betekent, krijg je gegarandeerd antwoorden in die zin: ‘Door de steun in onze Femmagroep voel ik me niet eenzaam, ook al ben ik alleen sinds het overlijden van mijn man’ of ‘Femma is een zekerheid in m’n leven, altijd iets om naar uit te kijken’ en ‘Bij Femma ontmoet ik andere vrouwen die me begrijpen, helpen en opvangen als ik het moeilijk heb. Hun verhalen helpen om mijn eigen situatie te relativeren’. Zo vormen de huisbezoeken die vrijwilligers van Samana doen bij aan huis gebonden chronisch zieken een ‘brug’ tussen de besloten wereld van de zieken  en de buitenwereld.
  • Als je weet dat voldoende sociale- en emotionele contacten met anderen essentieel zijn voor een gelukkig leven, dan zorg je er toch voor dat jijzelf, je partner, kinderen, ouders, familie, vrienden, buren, ... kortom ‘iedereen’ tijd en ruimte krijgt om hierin te investeren.  Dat is dé reden waarom Femma pleit voor ‘evenwichtig en kwaliteitsvol combineren van arbeid en zorg’ en zelf het actieonderzoek voert rond de 30-urige werkweek. Meer info: www.gerichtopevenwicht.be

Reacties

siska vansevenant schreef

Mooi stuk, Chris ! En bijzonder relevant !

Cecilia Uytterhoeven schreef

Te weinig beseffen we dat we eenzaamheid en gemis aan contacten in eigen handen hebben.

Het begint al met het sluiten van vriendschappen als kleuter.

Dat betekent dat je mensen toelaat in je leven en zelf open staat voor hun verhalen. Investeren is hier van toepassing.

Lid van een vereniging zoals Femma, biedt zoveel kansen om mensen te ontmoeten in een warme omgeving.

Contact blijven houden met belangstellende inhoud, zorgt voor een geborgenheid die onbetaalbaar is.

Maak tijd voor een praatje, een luisterend oor, een bezoekje.

Wanneer je zelf nood hebt aan steun, staat er beslist iemand klaar om jou op te vangen.

Geef vriendschap, en je zal ze zelf ook krijgen.

Geef en je zult verkrijgen, klop en er zal open gedaan worden.

Cecilia

Eva schreef

Mijn vrouw werkt in de thuiszorgsector en komt elke dag thuis met een schrijnend verhaal van een mens die eenzaam is, uitkijkt naar het bezoek van de thuiszorger, de pedalen kwijt is of niemand meer heeft die naar hem of haar omkijkt. Je ziet het niet, die eenzaamheid, maar ze is er wel. En het werk van thuiszorgers is zo belangrijk en in zo ondergewaardeerd. Daar moet dringend iets aan veranderen.

Reageer