De geschiedenis herhaalt zich

{$items.title}

Het nieuwe jaar brengt ons ‘editie 2019’ van de seizoenen, de verjaar- en feestdagen, de vakanties, …  De geschiedenis herhaalt zich; alles komt terug.

Dat geldt ook voor de Femma-geschiedenis. In 2020 bestaat onze organisatie 100 jaar. Dit bijzonder jubileum is een uitgelezen kans om terug te blikken én vooruit te kijken.  De belangrijkste vraag is: ‘Waarom?’. Waarom groepeerden vrouwen zich rond 1900 al in kleine, lokale vrouwenverenigingen? Waarom vonden die groepen het nodig om hun krachten te bundelen en stichtte Maria Baers het Nationaal Verbond der Kristelijke Vrouwengilden, later de Kristelijke Arbeiders Vrouwengilde (KAV) genoemd? Waarom groeide en bloeide KAV? Waarom is Femma vandaag en in de toekomst broodnodig?

De geschiedenis leert ons dat de ontstaansreden van onze organisatie haar bestaansreden blijft. De kern van onze vrouwenbeweging is niet veranderd: de ‘strijd’ rond ‘arbeid en zorg’.  Deze problematiek treft vrouwen (en mannen),  jong en oud en is ingebed in de maatschappelijke context die uiteraard evolueert.  ‘Arbeid en zorg’ diende zich doorheen de geschiedenis in verschillende verschijningsvormen aan. De ‘strijd’ werd op diverse manieren gevoerd.

Femma vindt haar oorsprong in de erbarmelijke toestanden waarin arbeidersgezinnen leefden eind 19de, begin 20ste eeuw. De industriële revolutie zorgde voor rijkdom en welstand voor de fabriekseigenaren en de burgerij en ellende voor de arbeiders. Het protest groeide. Arbeiders verenigden zich in vakbonden die harde strijd voerden voor betere loon- en arbeidsvoorwaarden. Onze organisatie startte als een vrouwensyndicaat omdat er zich voor vrouwen in de fabrieken specifieke problemen stelden. In de lokale kernen  ontmoetten en steunden  vrouwen mekaar. Er was ruimte voor (godsdienstige) vorming  en opvoedingsthema’s. 

Zo ging er in 1911 in Laken  een klein secretariaat open  waar jonge meisjes en vrouwen die als thuisarbeidster of naaister werkten, terecht konden met hun problemen.   Kapelaan Jozef Cardijn kwam de wantoestanden waarmee arbeiders geconfronteerd werden op het spoor door de vele gesprekken die hij met hen voerde over  hun levenssituatie. Hij beluisterde hun verhaal en vond dat er dringend iets moest gebeuren om  dit onrecht te stoppen.  Hij bracht de vrouwen samen in een lokale kern.  Met een aantal betrokken vrouwen richtte hij het secretariaat op dat een boost gaf aan de vrouwenbeweging, die voor individuele vrouwen en voor de samenleving tot op vandaag van grote betekenis is.

Later studeerde Jozef Cardijn  Politieke en Sociale Wetenschappen in Leuven.  Vooral de sociale problematiek en vraagstukken rond arbeid interesseerden hem.  Zijn ervaringen en inzichten kregen aan de universiteit een wetenschappelijke onderbouw.  Zijn beproefde methode werd er bevestigd:  verhalen over het dagelijks leven vertellen en beluisteren en pertinente vragen stellen. Op basis van een grondige analyse een oordeel vormen en iets ondernemen om de situatie te verbeteren of het probleem om te lossen.  Cardijn leerde er nieuwe hulpmiddelen  voor maatschappelijke verandering kennen: empirisch onderzoek,  statistieken, conceptueel- en structureel denken,  internationale contacten, studiereizen, … Wat voor hem als een paal boven water staat: arbeid is geen individueel maar een collectief probleem dat structureel moet aangepakt worden.

Meer dan 100 jaar later doet Femma wat de pioniers deden: verhalen van vrouwen beluisteren en de samenleving lezen (zien), foute patronen zien én alternatieven bedenken (oordelen) en zélf mét betrokkenen in actie schieten. Zo experimenteert Femma in 2019 met de 30-urige werkweek, leert hieruit o.a. dankzij het begeleidend actieonderzoek. De ervaringen delen we met de samenleving.

Tegelijk zwengelen we het debat aan over de combinatie van arbeid en zorg. We versterken vrouwen en mannen sterker en actie voeren voor een rechtvaardig, solidair en duurzaam samenlevingsmodel. Een nieuw systeem dat structureel verankerd is in wetten en decreten. Een systeem  waar mensen beter en gelukkiger van worden (handelen).

Ik ben er zeker van dat Cardijn en de andere pioniers sterke ambassadeurs zouden zijn van het combinatiedossier ‘arbeid en zorg’  en het actie-onderzoek rond de 30-urige werkweek . ‘Arbeid en zorg in een betere (rechtvaardige en solidaire) samenleving voor iedereen’ was de inzet van hun engagement en strijd. Zien, oordelen en handelen was hun beproefde methode. Precies wat Femma nu doet.

Meer info: www.gerichtopevenwicht.be.

Reacties

Monique Roels schreef

Pluim voor deze blog!

Het heden begrijpen door het verleden te kennen...

Op naar de 100!

Reageer