‘Returning the gaze’ - 25 jaar beeldende kunst van Karin Hanssen

{$items.title}

Een artikel in de krant trekt mijn aandacht. De bijhorende foto’s raken mijn ogen en mijn hart. De bijdrage is een verslag van Cathérine De Kock over de overzichtstentoonstelling ‘Returning the gaze’ van 25 jaar beeldende kunst van Karin Hanssen. ‘Deze expo is een reactie op het gebrek aan diversiteit. Of je nu een zwarte homo of een blanke heteroseksuele vrouw bent, je moet je altijd verhouden tot de mannelijke heteroseksuele blik’, zegt de kunstenares. Een bijzonder uitgangspunt dat me meteen inpakt en me naar de tentoonstelling stuurt. Binnenkomen in de op zich sobere expositieruimte voelt als thuiskomen. Ik word gegrepen door de kunstwerken, geschilderd vanuit een bewuste vrouwenblik en met oog voor maatschappelijke invloeden.

 

tent

Sommige werken zijn mooi in hun eenvoud, zoals ‘Tent’, andere grijpen naar de keel.

 

Framed (duo)’ uit 1996 komt, zonder het verhaal achter de afbeelding te kennen, direct bij mij binnen. Dit verhaal is terug te vinden in de brochure en getuigt van de maatschappelijke betrokkenheid van de kunstenares. ‘Het schilderij brengt het koppel Conny Hofmann en Dewey McLauglin in beeld die in 1962 veroordeeld werden vanwege hun interraciale relatie. Het was verboden voor blanken en zwarten om samen te leven. Naar aanleiding van deze zaak werd in 1964 geoordeeld dat deze wet ongrondwettelijk was. Karin Hanssen bracht beide mensen, die gedwongen gescheiden werden, weer samen in één werk. De strepen van de kledij verwijzen naar het gevangenisplunje.’

 

reunion

Ook ‘Reunion’ uit 1994 beroert en ontroert me. De achtergrond van dit werk beschrijft Karin Hanssen als volgt: ‘Reunion geeft het aangrijpende moment weer waarop twee zussen, die destijds ieder aan een kant van het IJzeren Gordijn woonden, elkaar even kunnen ontmoeten. Het werk over de muur die opgetrokken werd en begin jaren 1960 tijdelijk weer opengesteld, laat een deeltje van het leed zien die deze grens teweegbracht.’ Van een vrouw is enkel het gezicht te zien, van de andere kijken we op haar achterhoofd. In die eenvoud slaagt de schilderes erin de intensiteit van de emotie over te brengen.

 

the trill of it All

En dan sta ik voor een kunstwerk ‘The Thrill of it All’ uit 1995 met aansluitend een uitnodigende videokamer. Meestal spreekt mij het bewegend beeld in dergelijke exposities niet zo aan, maar de film houdt me vanaf het eerste moment op een hilarisch pijnlijke manier gevangen. Blijkt dat deze ‘komedie’ uit 1963 met Doris Day in de hoofdrol, waaraan het schilderij zijn titel ontleent, vanaf 1994 een cruciale rol heeft gespeeld in de evolutie van de kunstenares. De manier waarop de ambitie van een huisvrouw die een carrière in de reclamewereld wil uitbouwen gefnuikt wordt, toont voor Karin Hanssen de kracht van een aantrekkelijk beeld om giftige boodschappen te verspreiden. Een aansprekende afbeelding met een onderliggende verwijzing naar ondermijnende structuren maakt ze vervolgens tot een van haar basismethodes.

 

a room of Her Own

Haar originaliteit en flexibiliteit bij het uitdrukken van haar visie illustreert Karin Hanssen treffend met haar recenter project rond het boek ‘A room of one’s own / Een kamer voor jezelf’, van Virginia Woolf. Karin Hanssen stelt: ‘In haar feministisch essay zegt Woolf dat iedere vrouw over een (mentale) ruimte moet kunnen beschikken om zichzelf en haar ideeën te kunnen ontwikkelen.’ Rond dit thema maakt ze tussen 2011 en 2014 de reeks ‘A Room of One’s Own’. Uit twee foto’s neemt ze fragmenten die ze een eigen kader en dus een eigen ruimte geeft. Hierdoor emancipeert het beeld van een fragment naar een zelfstandig schilderij en krijgt het een ‘room of it’s own’, een ruimte voor zichzelf.

Op een van de werken uit die reeks, getiteld ‘A Room of Her Own’ uit 2013, zien we een meisje op de rug terwijl ze een tekening maakt op een bord. Hierover zegt de kunstenares: ‘Het meisje op het doek creëert een eigen ruimte via de tekening die ze maakt op het krijtbord. De tekening is tijdelijk en veranderlijk. Het meisje kan deze steeds weer uitvegen en haar verbeelding opnieuw de vrije loop laten. Ze heeft de controle over haar eigen creativiteit. Ze is de auteur.’

Voor haar schilderijen gebruikt Karin Hanssen vaker fotomateriaal uit de jaren 50-70. Op die manier formuleert ze kritiek op het stereotype beeld van die tijd, dat nog doorleeft tot nu. Met deze manier van werken hekelt ze ook de hele kunstgeschiedenis die vrouwen vaak geobjectiveerd of passief weergeeft. Ze zegt hierover: ‘Vrouwen zijn talrijk aanwezig in musea als model, als verwijzing, maar zijn ondervertegenwoordigd als auteur, als individu. Het meisje is een auteur.’

Haar engagement gaat verder dan haar eigen beeldende kunst. In 2011 richt ze Contemporary Women Artists in Belgium op, een online databank bedoeld om vrouwelijke kunstenaars in België meer zichtbaarheid en ondersteuning te bieden. Haar genuanceerde en doorleefde kijk op de vrouw-manverhouding in onze samenleving weerspiegelt zich ook in haar antwoord op de vraag van de journaliste Cathérine De Kock of de #MeToo-beweging haar hoop geeft: ‘#MeToo is een zegen en een vloek. Natuurlijk ben ik blij dat seksueel misbruik van mannen met macht wordt aangeklaagd. Maar de beweging vertrekt vanuit slachtofferschap, niet vanuit de sterktes van vrouwen, en ook is de boodschap van #MeToo niet altijd duidelijk. Daardoor is er een onnodige spanning tussen de seksen ontstaan. (…) Mannen en vrouwen moeten beste vrienden blijven, zeker in tijden waarin extreemrechts oprukt.’

Karin Hanssen treedt haar publiek met een grote openheid tegemoet. Dat ze duidelijk en transparant wil zijn over haar achtergronden en bedoelingen uit zich in de gratis brochure waarmee je haar werken mee naar huis kunt nemen. In miniatuurformaat krijgen we haar geëngageerde creativiteit aangeboden. De afbeeldingen zijn goed herkenbaar en genietbaar, met voor sommige wat achtergrondinformatie er bovenop. Ook haar website http://www.karin-hanssen.be/ biedt de mogelijkheid om te genieten van haar kunst. Maximaal uitdragen van haar visie en missie, daar gaat ze voor en slaagt ze in.
 
Het volledige artikel: Catherine De Kock, 'Idylles met een angel', De Standaard, 27 Juli  2019

Wie is Karin Hanssen?

  • beeldende kunstenares, schrijfster en feministische activiste
  • is 59 jaar
  • woont in Antwerpen

 

Reageer