’t Is vakantie

Er was een tijd dat werknemers geen vakantie hadden. Mannen, vrouwen en kinderen werkten tien tot twaalf uur per dag, zes of zeven dagen op zeven, jaar in jaar uit. Dankzij volgehouden sociale strijd werd op 8 juli 1936, precies 80 jaar geleden,  de wet op het betaald verlof goedgekeurd. Het was een ware revolutie op economisch en sociaal vlak. Meteen kregen alle werknemers én hun gezin in principe toegang tot toerisme. De sector ontwikkelde zich dan ook razendsnel. Meteen gingen sociaal-toeristische initiatieven van start. Ze spelen een belangrijke rol, ook vandaag.

Betaald verlof

Wat voor ons  vanzelfsprekend lijkt, is in feite een concreet resultaat  van volgehouden sociale strijd voor arbeidsduurverkorting. De wet op veralgemeend betaald verlof  volgde op het recht op zondagsrust (1903) en de negenurige werkdagen voor minderjarigen (1909). Aanvankelijk voorzag de wet in minstens 6 dagen verlof met behoud van wedde. Het doel van het betaald verlof was arbeiders laten uitrusten om zo hun productiviteit te verzekeren. De tegenstanders van arbeidsduurverkorting en betaald verlof voorspelden niet veel goeds. Vooral mannen en jongeren zouden niet weten wat aanvangen met de vrijetijd en dit zou leiden tot losbandigheid, geweld, zedenfeiten, alcoholisme en criminaliteit.

Dankzij de vakbonden

De vakbonden ACV en ABVV waren het erover eens dat arbeiders ondersteuning nodig hadden voor hun vakantie. ‘De arbeidersvakantie zal ongetwijfeld pas het gewenste effect sorteren, wanneer de werkman de nodige opvoeding heeft genoten. Hij zal zich bewust moeten worden van de waarde van zijn verlof, gezonde en doeltreffende vormen van tijdverdrijf aangeboden krijgen en behoed worden voor onterende en dodelijke vormen van ontspanning’ waarschuwden de christelijke vakbonden. En bij hun socialistische tegenhangers klonk het nog strenger: ‘De wijze waarop de arbeiders hun vakantie benutten, mag niet aan toeval overgelaten worden. Hier valt niet mee te lachen’. Deze bekommernissen van de (vak)organisaties die eerder ijverden voor vakantie,  vormen de basis voor de ontwikkeling van het sociaal toerisme.  In eerste instantie leidde dit tot de organisatie van turn- en sportlessen, openbare bibliotheken, lezingen voor een breed publiek, educatieve films, rondleidingen in musea...  Later werden initiatieven genomen voor aangepaste  infrastructuur,   vervoer  en ondersteuning bijv. de nationale Campingfederatie, de nationale Jeugdherbergfederatie, vakantiespaarformules, voordelige tarieven van spoorwegen en busmaatschappijen,  de organisaties Vakantiegenoegens en Vakantievreugde, groepsreizen, vakantiecentra, ... De initiatieven namen een hoge vlucht na de Tweede Wereldoorlog.  Met het betaald verlof ging voor velen een droom in vervulling: eens de dagelijkse sleur doorbreken en genieten van andere dingen, thuis of op reis.

Al 80 jaar

In de voorbije 80 jaar is er veel veranderd op economisch en sociaal vlak. Voortschrijdende arbeidstijdverkorting leidde tot meer vrijetijd en betaalde vakantie. De toeristische sector ontwikkelde zich verder. Er is voor elke burger en elke beurs wat wils!  Sociale initiatieven blijven echter noodzakelijk om voor kwetsbare groepen het recht op vrijetijd en vakantie zoveel mogelijk te garanderen. Zo organiseert Femma jaarlijks vakanties voor alleenstaande mama’s met kinderen.

Tijdsstrijd

De vereniging Pasar focust de komende jaren op ‘tijdsstrijd’.  Pasar werd bijna 80 jaar geleden als ‘Vakantiegenoegens’  opgericht om werknemers  met informatie, service en aanbod te ondersteunen in hun betaald verlof. Intussen  evolueerde de samenleving, ze  werd complexer en sneller. Dat maakt dat mensen een enorme tijddruk ervaren, zelfs  in de toegenomen vrijetijd. Dat is een maatschappelijk probleem dat om structurele maatregelen vraagt. Pasar wil daaraan meewerken. Met ‘Pak je tijd’ wil de vereniging bovendien individuele mensen aanmoedigen om bewuster te leven, om tijd te nemen voor mensen en dingen die ze belangrijk vinden. Een pleidooi voor meer  pure vrije tijd, tijd die vrij is van alle moetens. Sommigen spreken van toegewijde tijd, tijd die we bewust en met toewijding investeren in iets, of ook nog gefocuste tijd of tijd die we met volle aandacht spenderen. We laten de tijd niet langer argeloos passeren of vollopen. Bewust kiezen maakt ons meer gelukkig en tevreden. Daarmee bouwt Pasar aan dezelfde  uitdaging waarmee de pioniers Vakantiegenoegens opstartten: zinvol invullen en beleven van vrijetijd. Doorheen de jaren veranderde de vorm, maar de essentie bleef.

Meer weten over Pasar, de ‘tijdsstrijd’ en ‘Pak je tijd’? Surf naar www.pasar.be

Tekst van Chris Goossens

Reageer