Op zoek naar mijn hokjes

Vraag jij je soms ook van alles af?  Waarvoor een afkorting als LGBTI+ staat bijvoorbeeld?  Majo gaat verder dan het zich afvragen alleen. Ze gaat op onderzoek, legt er haar eigen ervaringen bij en blogt er over op haar blog wetenschaapjes.  Onderstaand wetenschaapje over hokjesdenken deed me stilstaan bij onze eigen manier van denken.  Ik wilde deze graag met jullie delen.  Ga je ook even mee op (onder)zoek?

Bij Federatie Werkgroepen Homofilie vertrokken, en bij LGBTI+ uitgekomen.

Wat zeg je? Dat eerste snap ik nog. Ik weet zelfs meer. De term ‘homofilie’ veranderde in de loop van de tijd regelmatig van gedaante. Homofilie werd homoseksualiteit, vervolgens holebi en daarna holebitransgender. Maar dat tweede, die letters op een rij, daar snap ik niets van. Jij breekt er zelf bijna je tong over, hoor ik. Of? Zeg dat het niet waar is. Is dat de laatste evolutie?’

Yep. Lesbisch, Gay/homo, Biseksueel, Transgender, Intersekse.

Intersekse?

Deze term is weggelegd voor mensen met zowel mannelijke als vrouwelijke lichaamskenmerken.

Ah zo. Ik durf het bijna niet vragen, omdat ik het eigenlijk niet wil weten. Het is me nu al zo’n ingewikkelde, onuitspreekbare constructie, maar waar staat die + voor?

Je blaast warm en koud, mijn beste. Wil je het weten of niet?

Ok, doe maar. Ik zal de gevolgen van mijn nieuwsgierigheid gelaten ondergaan.

LGBTI+ = LGBTQIAP.

Ben nooit goed in algebra geweest.

Dat is niet nodig. De uitbreiding gaat over Aseksueel en Panseksueel. Voor deze laatsten heeft het geslacht van iemand geen belang, wel het karakter en de persoonlijkheid.

Wow. En dat Q-ke, wat doet dat daar?

Dat Q-ke? Vreemd in dat geheel, vind ik zelf ook, zeer vreemd zelfs. Die Q staat voor Queer en is een parapluterm voor mensen die zich afzetten tegen het hokjesdenken.

In het midden van al die aparte categorieën zich afzetten tegen de hokjesgeest. Faut le faire!

Ja, maar er is meer. Ik citeer Wikipedia: ‘Progressieve queers beschouwen de homowereld als rolbevestigend en commercieel. Queers vinden bijvoorbeeld dat binnen de heersende homoseksuele opvattingen de hetero-instituten zoals het huwelijk te veel als moreel juiste standaard worden gezien. Ook verafschuwen queers bedrijven die homoseksueel gedrag niet accepteren maar zich wel in commercieel opzicht tot de ‘roze markt’ richten. Meer nog dan een parapluterm kan men ‘queer’ dus ook beschouwen als een politieke stellingname.

Interessant, maar een kat vindt in die hoofdletterwirwar haar jongen toch niet terug! En waar bevindt zich in deze overdonderde constructie aan mensenvariaties onze heteroseksuele medemens? Zo zuiver op de graat zijn ze toch ook niet dat ze maar in één hokje zijn in te passen? Wat denk je, als we de heteroseksuelen met al hun variaties er gewoon bijnemen, dan omvatten we de hele wereldbevolking. Ik ga voor LGTQIAPH!

Op zoek naar mijn hokjes … kom ik uit bij caleidoscopisch kijken

Onze dominante manier van denken over verschil is binair of tweedelig. We benaderen de werkelijkheid vanuit een of-of-perspectief. Iemand is vrouw of man, allochtoon of autochtoon, homoseksueel of hetero. Onderhuids komt hierbij een waardeoordeel mee, de ene categorie als ‘beter’ dan de andere. De machtigste van het paar treedt vervolgens naar voor als de vanzelfsprekende norm. Als het bijvoorbeeld over kinderopvoeding gaat dan blijft, ondanks de onrustbarende cijfers over kindermisbruik, het hetero-gezin boven het lesbisch/homo-ouderschap gewaardeerd.

Binair denken belet een genuanceerde, respectvol insluitende kijk op de wriemelende mensenmassa op onze aardbol. Tegenover deze of-of-benadering staat caleidoscopisch denken, ook kruispunt – of intersectioneel denken genoemd. Deze manier van kijken gaat uit van een en-en-perspectief. Ze vindt haar oorsprong in de Verenigde Staten tijdens de eerste feministische golf. Sojourner Truth, – what’s in a name? -, een voormalige slavin, kwam op voor vrouwenrechten en voor de afschaffing van de slavernij. Ze stelde voor het eerst aan de kaak dat het begrip ‘vrouw’, in die strijd voor vrouwenrechten, enkel witte vrouwen in beeld brengt en zwarte en alle andere vrouwen uitsluit.

We zijn wie we zijn op het kruispunt van onze verschillende rollen en posities. Kruispuntdenken nodigt uit om alle facetten kritisch te benaderen. Over welke privileges en maatschappelijke waardering beschik ik bijvoorbeeld omdat ik wit ben, een universitair diploma bezit en groot-moeder ben? Met welke uitsluitingsmechanismen krijg ik te maken als vrouw, lesbienne en 65-plusster? Het caleidoscopisch denken bekijkt de kleurrijke, voortdurend bewegende facetten van ieder mensenleven zoals in zo’n magische kijker en zet ze in een gelijkwaardig perspectief.

We zijn zo gepokt en gemazeld in binair denken dat onze hersenen in hun voegen kraken wanneer we ons het kruispuntdenken eigen willen maken. Voor mij is het een aantrekkelijk denkkader. Het helpt om zowel verschillen als gelijkenissen tussen mensen op een gelijkwaardige manier te benaderen. Het insluitend karakter spreekt me aan en lijkt me daarom een mogelijk alternatief voor het hokjesbeeld dat LGBTQIAP oproept.

Ik heb weinig tot geen ervaring met de praktische bruikbaarheid van caleidoscopisch denken. Heb geen idee of het de discriminaties, die de LGBTI+ zichtbaar wil maken, ook daadwerkelijk in beeld kan brengen. Laat dit een uitnodiging zijn voor wie wel over die expertise beschikt om je ervaring met ons te delen.

Meer wetenschaapjes

In 2015 ging Majo Van Ryckeghem op pensioen. Eindelijk tijd om te schrijven én om har schaapjes op haar blog wetenschaapjes de wei-de wereld in te sturen.

De wetenschaapjes zijn korte bijdragen over uiteenlopende thema’s, een persoonlijke mix van gedachtespinsels op een bedje van boekenwijsheid en eigen ervaringen. Dit alles in de loop der jaren getoetst en opgepoetst via cliëntengesprekken als hulpverleenster-psychotherapeute op een CAW-Centrum Algemeen Welzijnswerk en in andere contacten.

Op vraag heeft Majo ook 26 van de eerste wetenschaapjes gebundeld.
‘Wetenschaapjes 1’ is goed voor een 60 pagina’s en kost € 10. Woon je buiten de belgenlandgrenzen dan komen er € 5 portkosten bij. 

Interesse? Laat het weten via wetenschaapjes@gmail.com.

 

Reacties

ikke@gmail.com schreef

Dat lijkt me een boel theorie, gewoon om te zeggen dat we best ieder mesn als mens zien, en mensen niet in een hokje stoppen. Het hokjesdenken gaat trouwens nog veel verder: slim, dom, rijk, 'gewoon', en noem maar op....

Reageer